informatiebeheer.be

Studiedag informatiemanagement van 19 december was een voltreffer

2012-01-03T14:03:00.014+01:00

Op 19 december 2011 ging in het Pand te Gent voor de eerste keer de studiedag
‘Stel orde op zaken in uw (informatie)huishouding’ door in een samenwerking tussen uitgeverij Politeia en Maarifa.
Terzelfder tijd werd ook het "handboek informatiemanagement" voorgesteld.

De studiedag werd inhoudelijk een voltreffer. In de voormiddag introduceerde dagvoorzitter Denis De Bruyne 3 plenaire lezingen. De key-note werd door prof. dr. Toon Abcouwer van de universiteit van Amsterdam gegeven, ondermeer de mede-auteur van het schitterende boek "Informatiemanagement en -beleid". Hij ging ondermeer in op de onmogelijkheid van business IT alignment. In het licht van de dynamische ontwikkelingen van moderne organisaties is het haast onmogelijk om de IT-diensten voldoende actueel te houden. Of toch ? In elk geval maakt dat traditionele benaderingen rond Business IT alignment maar beperkt houdbaar zijn in deze moderne contexten. Door een bepaalde benadering van organisatiedynamiek te hanteren kan wel een realistisch beeld geschetst worden over strategisch informatiemanagement.

Het werd een bevlogen én gedurfde lezing over organisatie- en informatiecultuur.
(presentatie nog niet beschikbaar)

Daarna stelde ikzelf een handzaam businessmodel voor om de organisatiewijde informatiehuishouding te analyseren, te structureren en te sturen : het Maarifa informatiemodel.

Tenslotte was het aan dr. Koen Millis om de voormiddag af te sluiten met een uitvoerig overzicht van succesfactoren bij de implementatie van informatiesystemen. Onderbouwd door onderzoek en ervaring.
(presentatie nog niet beschikbaar)

De namiddag bestond uit 2 workshoplijnen. Een eerste behandelde de externe informatievoorziening en een tweede over interne informatieprocessen.

In de eerste workshop brak mijn collega Alexander Stierman een lans voor een goed doordachte architectuur van een website. Daarna stelde Marc Alen de Joomla-sites van de lokale politie voor (presentatie). Dit is een echte best- practice voor veel lokale besturen.

In de tweede workshop beklemtoonde Hans Heghe (ICMS) het belang van geoptimaliseerde informatieprocessen. Daarna behandelde Marijke Verhavert de informatieprocessen bij de Vlaamse overheid. Dit deden ze beiden met veel enthousiasme en sarcasme. One-liners waren toen niet uit de lucht : "informatieproblemen komen alleen in de privé voor", "papieren documenten onderteken ik gewoonweg niet", ...

Kortom een hele boterham in één studiedag. Voor wie er niet bij was (uiteraard ook voor wie er wel bij was), is er nu nog het handboek ...

Google Apps palmt MS Office in

2011-03-10T07:55:00.005+01:00

Als je een Google Apps Business account hebt, kan je nu ook je Microsoft Office Documenten met anderen delen in Google Docs.

Met de plugin Google Cloud Connect for Microsoft Office sla je de Office-bestanden op in de Google Cloud. Je blijft dan werken met Microsoft maar deelt met Google.

- Je kan een vaste URL doorgeven aan anderen om het document te delen.
- Versies worden bijgehouden.
- Bestanden gesynchroniseerd.

Slimme zet van Google. Nu sta je niet meer voor de keuze Google Docs of MS Office. Bij een te grote weerstand binnen de organisatie om het vertrouwde Office-pakket te verlaten, kan je toch met Google Apps aan de slag.

Nu nog de plugin voor OpenOffice...

Public Libraries and social justice

2011-03-06T14:49:00.004+01:00

Voor Meta, het tijdschrift van de VVBAD, las ik het boek Public Libraries and Social Justice van John Pateman and John Vincent en was onder de indruk.

Of we het nu graag horen of niet, aan openbare bibliotheken is een elitair randje blijven hangen. In België (en vooral Vlaanderen) werd de openbare bibliotheek anderhalve eeuw geleden één van de instrumenten om mensen aan een ideologische zuil te binden en hen te indoctrineren in de betreffende moraal, de zogenaamde volksverheffing. In Groot-Brittannië creëerde de middenklasse in die periode de openbare bibliotheek voor eigen gebruik. Een kleine groep van auto-didactische arbeiders kon dank zij de bibliotheek opklimmen op de sociale ladder. Minder succesvol was echter de aanpak van de behoeften van degenen die in de marge van de samenleving leefden.

In het licht van deze historische erfenis en de huidige diversificatie van de samenleving, vinden de auteurs, John Pateman en John Vincent, dat openbare bibliotheken een belangrijke en acute rol te spelen hebben in de strijd voor meer sociale rechtvaardigheid.

De rest kunt u nalezen in de volgende Meta.

Kennismanagement binnen lokale erfgoedorganisaties

2010-12-04T10:52:00.007+01:00

Op dinsdag 7 december 2010 was ik uitgenodigd bij FARO, het Vlaamse steunpunt voor cultureel erfgoed voor een presentatie over kennismanagement. Men is er immers van overtuigd dat ook in kleine erfgoedverenigingen een nood is aan kennismanagement. Vaak bulken deze verenigingen van relevante kennis op hun domein, maar komt die kennis niet voldoende aan de oppervlakte.

Vanuit de 3 E's van performantiemanagement probeer ik deze kleine vrijwilligersorganisaties te overtuigen dat ook zij baat hebben bij een professioneler beheer en verspreiding van hun kennis.

Efficiëntie: zoals beter en sneller (samen)werken, kennis bewaren die dreigt verloren te gaan wanneer medewerkers de organisatie verlaten ;
Effectiviteit, in functie van het doel van de vereniging en het verbeteren van de resultaten van de vereniging
Spaarzaamheid (Economy) : verspilling van middelen voorkomen.

Daarvoor suggereer ik het gebruik van enkele web 2.0-toepassingen, zoals (micro-)blogs, wiki's en RSS.

Kennismanagement binnen lokale erfgoedorganisaites

View more documents from Jan Van Hee.

De redenen voor strategische informatiemanagement (2) : innovatie

2010-11-30T11:56:00.006+01:00

Informatie is onlosmakelijk verbonden met de levensnoodzakelijke innovatie van elke organisatie, het invoeren van nieuwe ideeën, goederen, diensten en processen.

Stephen P. Robbins en Mary Coulter [Management / Robbins, Stephen P. en Coulter, Mary. – Pearson Education Benelux, 2003. ] beschreven vier clusters van variabelen die de invloed op de innovatie van een organisatie beïnvloeden. Innovatie kunnen we beschrijven als het vermogen om producten, processen of structuren te ontwikkelen of te vernieuwen. Innovatie is een vereiste tot het voortbestaan en groei van elke organisatie. Typisch is dat de informatiehuishouding zich situeert op de vier variabelen. Dit tonen we aan op onderstaand schema :

Te vaak wordt informatie enkel belicht vanuit de systeemvariabele (technologie), terwijl andere variabelen minstens even belangrijk zijn : zo is de structuur belangrijk voor de informatiedoorstroom en zal de cultuur ingaan op het aspect van het kennisdelen. Op vlak van competenties zijn het natuurlijk de kennis en de vaardigheden om met informatie om te gaan die in het oog springen.

De redenen voor strategische informatiemanagement (1) : onzekerheidsreductie

2010-11-05T12:01:00.004+01:00

Informatie zorgt er voor dat personen en organisaties gefundeerde beslissingen kunnen nemen. Voor elke strategische of operationele beslissing of voor het sturen van elk proces heeft men informatie nodig. Dit kan gebeuren op strategisch niveau, maar is evengoed noodzakelijk op het niveau van de werkprocessen. Zo zal een manager bij voorkeur de situatie analyseren in plaats van een blinde gok te wagen bij een investering of zal een werknemer niet goed kunnen functioneren wanneer die steeds nieuwe richtlijnen moet vragen bij zijn dagdagelijkse werkzaamheden.

Maar soms kan dit ook zorgen voor een een dilemma : wanneer beschikt een manager over voldoende informatie om een beslissing te nemen ? Bijvoorbeeld : moet een strategische beslissing uitgesteld worden omdat de informatie onvolledig is, maar dan wel met het risico dat een concurrentievoordeel wordt kwijtgespeeld?

De onzekerheidsreductie wordt vooral geconcretiseerd in de context van beslissingssituaties, waarbij informatie het nemen van een besluit moet vergemakkelijken.
Toch zien we in het bedrijfsleven en bij de overheid dat algemeen ondersteunende informatiediensten worden ingekrompen of beëindigd omdat men erop vertrouwt dat iedereen alles nu zelf kan vinden met de huidige informatiesystemen. Dit noemen we "disintermediation" : de verantwoordelijkheid voor het verzamelen van informatie wordt verlegd naar de medewerkers zelf. Er wordt massaal geïnvesteerd in “datawarehousing”, maar de klassieke diensten verdwijnen. Zeldzaam worden de organisaties die nog een bibliotheek, documentatiedienst of archief hebben. Managers kennen de bronnen van hun informatie niet en hebben er vaak ook geen interesse voor voor.

Een grondige aanpak van de informatiehuishouding is echter een voorwaarde tot behoorlijk bestuur. Dit wordt ondermeer aangehaald in de basisprincipes van het “Beter Bestuurlijk Beleid” van de Vlaamse overheid. Als we de principes van “good governance” of deugdelijk bestuur uitwerken, merken we dat o.a. accountabilitiy en het zorgvuldigheidsbeginsel niet zonder een gedegen informatiehuishouding kunnen.

anders presenteren met Prezi

2010-10-23T09:33:00.004+02:00

In de voorbereiding van een workshop of presentatie kruipt heel wat tijd, niet in het minst met het vormgeven en organiseren van je slides. Het nadeel van Powerpoint is dat het een volgorde van presenteren vastlegt. En in een dynamische workshop wil je nu net het publiek aan het woord laten en makkelijk naar het onderwerp springen waarover gediscussieerd wordt.

Met Prezi wordt dit een stuk makkelijker. Je bouwt de presentatie op als een mindmap. Dit gaat alvast een stuk sneller dan bij het werken met powerpoint en aanverwanten. Tijdens het presenteren volg je een pad, maar zoom je net zo makkelijk in en uit naar een ander onderwerp waar je op dat moment dieper wil op ingaan.

Her en der noemen ze Prezi al een 'powerpoint-killer'. Ik geloof er wel in. Maar Prezi heeft wel nog een aantal beperkingen zoals het ontbreken van de mogelijkheid om URL's aan een afbeelding te koppelen. Je moet altijd de volledige - soms onleesbaar lange - URL opnemen in je presentatie. En je kan geen 'slides' afdrukken... Maar dat vind ik persoonlijk vooral een voordeel.

Bibliotheek 2.0 : interactieve webdiensten in een bibliotheekcontext on Prezi

De kleren van de Bib

2010-10-06T10:00:00.005+02:00

Op vrijdag 1 oktober 2010 hield het Antwerps Bibliotheekcentrum Vrieselhof een gesmaakte studiedag over informatiebemiddeling in openbare bibliotheken. Maarifa mocht ondermeer het toekomstbeeld van die informatiebemiddeling schetsen. Hieronder vindt u de slidecast van deze presentatie.

Bibliotheekcollecties evalueren met de z-score

2010-06-02T15:34:00.007+02:00

Twee jaar geleden publiceerde ik een artikel over kwantitatieve evaluatietechnieken voor bibliotheekcollecties : "collecties evalueren". Daarin beschreef ik zeer kort de verschillende methodieken en kan men (nog steeds) een Doe-het-zelf-formulier downloaden.

De laatste tijd voel ik steeds meer voor één van de aangekaarte methodieken : de Z-score. Deze methodiek werd niet speciaal ontworpen voor bibliotheekcollecties, maar is een vrij courante statistische methode om verschillende populaties met elkaar te vergelijken. In ons geval worden deze populaties collectieonderdelen.

Iedereen in de bibliotheekwereld is (zou) vertrouwd (moeten zijn) met de klassieke basistechnieken als bezitscoëfficiënt, leenfrequentie en gebruikscoëfficiënt (turnover rate). Deze technieken zijn misschien goed voor basale benchmarktoepassingen en normeringen, maar zijn zeer beperkt in hun toepassing binnen de bibliotheek, omwille van het ontbreken van statistische relevantie. Anders gesteld : wat moeten we met die cijfers ? Wat betekent een turnoverrate van 2,3 voor onze bibliotheek ?

Aan de andere kant van het spectrum hebben we dan de integrale benadering van systemen als het Integraal Collectiebeheer (ICB) (ontwikkeld door Bureau Leemans). Hiermee krijgt men kant-en-klare-collectieadviezen.

Toch kan Z-socere een tussenweg bieden. Het is (uiteraard) veel beperkter dan het ICB-model, maar het biedt in combinatie met goed uitgewerkte collectieprofielen een efficiënt alternatief.
De Z-score is alvast hanteerbaarder dan andere modellen zoals Gütersloh en Doucet-Larbre.

De Z-score is afgeleid van de Use-factor (die dan weer gelijkenissen vertoont met de turn-over-rate). Bij de Use-factor bepaalt men voor elk collectieonderdeel het relatieve aandeel in de gehele uitleen en het relatieve aandeel in de totale collectie. Het eerste getal wordt door het tweede gedeeld.

% uitleningen van een rubriek / % bezit van een rubriek

Indien het bekomen getal groter is dan 1 is het aanbod in die rubriek te klein, indien het kleiner is dan 1 is het aanbod te groot.

Het grote probleem is echter dat de Use-factor (zoals alle berekeningen op basis van percentages en gemiddelden) zeer gevoelig voor uitschieters. Dit kan bijvoorbeeld een schrijver of een onderwerp zijn die een hype veroorzaakt. Bij gemiddelden kunnen die uitschieters geneutraliseerd door gebruik te maken van de standaard-afwijking (zoek maar eens STDEV op bij de Excel-functies).

Dit is ook wat de Z-score gebruikt om een evenwichtig beeld te verkrijgen van de collectie. Deze methodiek gebruikt de Use-factor voor elk collectieonderdeel, maar trekt daar de gemiddelde use-factor van de totale collectie af en deelt dit door de standaardafwijking.

Een evenwichtige collectie ligt dan tussen -1 en 1.

Dries Calleeuw maakte een mooie case over een muziekafdeling en hier vindt u een leeg formulier voor eigen gebruik.

Zoals eerder gesteld moet deze werkwijze gecombineerd worden met duidelijke collectieprofielen en een duidelijke beleidsvisie (zie mijn vorige post).

Een visie op collectiemanagement in openbare bibliotheken

2010-05-18T08:44:00.006+02:00

Bibnet en de provincies zetten de laatste jaren sterk in op een professionele omkadering van het collectiemanagement. Initiatieven als Integraal CollectieBeheer (ICB) van Bureau Leemans in de provincies Antwerpen en Oost-Vlaanderen beantwoorden aan deze trend.

Zelf ben ik op dit moment bezig met een opleiding collectieontwikkeling voor de Bibliotheekschool van Gent en een praktische opleiding "collectieplannen" voor de provincie Oost-Vlaanderen.

Opvallend is dat het werken met collectiedoelen en -profielen en marktgegevens minder problemen biedt dan verwacht. In de openbare bibliotheken is efficiëntie geen loze term. Even opvallend is evenwel dat het uitschrijven van een visie op collecties minder evident is.

De visie op collecties en collectiemanagement zou je kunnen omschrijven als de grijze, maar noodzakelijke, zone tussen de missie van de bibliotheek en de collectiedoelen.

Grijs omdat het conceptioneel is en dus wat vaag, het mag ook niet concreet zijn omdat een visie per definitie tijdloos is. De visie moet breed genoeg is om in te spelen alle mogelijke opportuniteiten en evoluties, maar moet wel wortelen in de realiteit van organisatie. (Strategie en organisatie van publieke organisaties /Sebastian Desmidt, Aimé Heene). Dus woorden als "dvd", "i-pod" of "e-book" kunnen dus niet gebruikt worden in een visie omdat ze een beperkte houdbaarheid in zich dragen.

Noodzakelijk omdat dit de link is tussen de mandaten en de missie van een bibliotheek en de concrete collectiedoelen.
Terwijl dat de missie zeer kort zal situeren WAT je gaat doen en WAAROM, gaat de visie in op de HOE-vraag. De visie moet trouwens duidelijk omschreven zijn voor men bijvoorbeeld instapt in samenwerkingsverbanden en collectiemanagementsprojecten.

Maar hoe pak je dit nu praktisch aan ?

Visie kun je associëren met visionair, daarom is het een goed idee om als eerste stap een "toekomstvisie" uit te schrijven : hoe zal je ideale collectie er uit zien binnen pakweg 50 jaar. Hoe zullen die collecties er dan uitzien ?
Beschrijf de elementen die tot succes zullen leiden : waarom zullen bibliotheekcollecties nog belangrijk zijn in de toekomst ?

Beschrijf ook de drijfveren voor het collectiemanagement. Enkele klassieke uitgangspunten hebben we hieronder opgelijst :

Pluriformiteit
Actualiteit
Evenwicht
Betrouwbaarheid
Klantgerichtheid
Verscheidenheid

Wat vaak vergeten wordt is dat de ideale situatie ook begrenzingen kent. Beschrijf daarvoor ook de grenzen en mogelijke uitdagingen aan de collectievorming. Enkele aandachtspunten :

Juridische grenzen
Ethische en maatschappelijke grenzen
Moeilijkheidsgraad
Taal
Afstemming andere bibliotheken
Intrinsieke kwaliteit

Een collectieplan voor openbare bibliotheken in Oost-Vlaanderen

View more presentations from Jan Van Hee.

Als e-mail niet was uitgevonden...

2010-01-19T14:16:00.015+01:00

Geen enkele ICT-toepassing heeft onze manier van werken zo beïnvloed als e-mail. Maar e-mail is zo allesoverheersend geworden dat we zelfs een 'e-mailloze dag' nodig hebben om op adem te komen :-)

Als experiment heeft Google de manier van elektronisch communiceren helemaal herdacht. Onder het motto 'wat als e-mail nooit was uitgevonden, hoe zouden we dan nu communiceren?' bedachten ze Google Wave.

Google Wave ademt Web2.0: blog, chat, wiki, realtime informatie, documenten delen ... Geen toevloed van e-mails die de wereld rondgaan, waarop gereplyed wordt, die geforward worden, waarin bijlagen rondgestuurd worden, ... meer. Met Google Wave worden berichten op een centrale server geplaatst en kunnen mensen participeren aan een Wave.

Google Wave heeft in theorie alle ingrediënten om de nieuwe manier van communiceren te worden en van e-mail een relikwie uit de vorige eeuw te maken. Maar of dat in de praktijk zo zal zijn valt nog even af te wachten. Een mens is nu eenmaal een gewoontedier, nietwaar.

En toch. Google Wave is toch wel een intrigerende toepassing. Google Wave is nog steeds in test en kan enkel op uitnodiging (iemand nog eentje nodig? ik heb er nog een paar) uitgetest worden.

Is Google Wave nieuw voor u? Neem dan zeker even de tijd om onderstaande video's te bekijken.

En wat denkt u nu? Zal Google Wave e-mail vervangen?

Over toiletten en andere wetenswaardigheden

2009-12-15T14:27:00.004+01:00

Mijn collega Jo Cooymans onderzocht meer dan 1000 vragen die tientallen Antwerpse bibliotheken logden, naar aanleiding van onze cursus informatiebemiddeling en dat levert enkele opmerkelijke resultaten op. Zijn bevindingen :

De grote meerderheid van de vragen (56,7%) gaat over de werking van de bibliotheek. Klanten stellen zich blijkbaar (nog steeds) verschrikkelijk veel vragen over de openinguren, de plaatsing van de collecties, het reglement en de toepassing ervan… Dit is toch wel interessante informatie waarmee we als bibliotheek aan de slag moeten. Er zijn heel wat middelen om ervoor te zorgen dat de klant de openingsuren en sluitingsdagen kent. Of weet wat de tarieven zijn, hoe het met de reserveringen, verlengingen en boetes zit enz. Deze vragen via een uitgekiende en overvloedige communicatie voor zijn, zal een goeie indruk maken op ons cliënteel en tijd vrijmaken voor het betere werk.

Uiteraard zou het stroomlijnen en vereenvoudigen van de werking van de bibliotheken niet zonder effect zijn. Al was het maar voor de promotie en marketing en hun onderlinge afstemming.
Een tweede erg grote groep vragen (26,5%) kan met een grondige consultatie van de catalogus opgelost worden. Maar bibklanten kunnen of doen dat blijkbaar niet (voldoende) zelf. Daar is dus ook nog werk aan de winkel. Om klanten uit te leggen hoe ze dingen opzoeken, hen helpen bij hun zoekacties en waarom niet de catalogi toegankelijker maken. Misschien kunnen we alvast beginnen met ervoor zorgen dat elke bibliotheekmedewerker zelf de finesses van de eigen catalogus door en door kent en kan gebruiken. Wat je zelf duidelijk beheerst, overbrengen is een grote troef bij service en bij klantenbinding.

16,8% zijn ‘echte’ informatievragen. Hierbij wil de klant meer weten over…, wil hij iets (bij)leren, of wil hij ‘gewoon’ een goed boek, cd, dvd…. Een goeie communicatie kan de vraag uitklaren, de context duidelijk maken….en uiteindelijk tot een bevredigend antwoord leiden. Maar dan moet de bibliotheekmedewerker hierop wel ingesteld en hiervoor opgeleid en vrijgesteld zijn. Hij moet de tijd krijgen en (helpen) zoeken tot zijn ‘prioriteit’ maken. 2,4% van de informatievragen zijn gericht op activiteiten die de klant wil bijwonen. Of contacten met personen, diensten en organisaties die hij/zij wil leggen. Ook vragen naar opleidingen en cursussen scoren goed.

De meest gestelde vraag in de Antwerpse bibliotheken is: “Waar is het toilet, aub?”. Met de varianten: “Hebt u een toilet” en “Is er een toilet aub?”. Het toont aan dat de signalisatie nog vaak ontoereikend is, en dat daar nog werk aan de winkel is om klanten letterlijk de weg te wijzen.

Nu nagenoeg alle Antwerpse bibliotheekbaliemedewerkers de basisopleiding van de cursus "informatiebemiddeling" achter de rug hebben, moeten we ons ontfermen over de implementatie. Daarom gaan we binnenkort ter plekke nagaan hoe we interessante trucs, tips, hulpmiddelen, technieken, procedures… in de praktijk kunnen brengen. Dat doen we best geleidelijk aan, doordacht en consequent. En we betrekken er best alle (balie)medewerkers bij.

In 2010 willen we ook op het electronisch leerplatform Vrieselhof Dokeos kleine vervolgstukjes plaatsen waarin de baliemedewerkers hun kennis van bronnen en zoekmethoden kunnen opfrissen en updaten.

Jo Cooymans

Een strategische visie op web 2.0 (versie 2.0)

2009-11-22T14:47:00.007+01:00

Reeds enige jaren probeer ik met aangepaste managementsmodellen organisaties te helpen bij het implementeren van interactieve webdiensten. Waardoor er structuur ontstaat in die chaos wat het Web 2.0 toch is. Op die manier kunnen organisaties makkelijker de meest optimale behoeftenanalyse uitvoeren, keuzes vormen, doelen uittekenen en het implementatietraject vorm geven.

Ik haal in die zin graag de grondlegger van de chaostheorie, Ilya Prigogine (1917-2003), aan :

'We leven in een transitie naar een informatiesamenleving. Dat vraagt een nieuw vocabularium. Ik denk dat termen als chaos en zelforganisatie soms misschien oppervlakkig worden gebruikt, maar het gaat toch in de goede richting. Internet, dat is zelforganisatie. Het is een voorbeeld van iets spontaans, buiten elke traditionele aanpak. En het werkt toch.'

Zijn onderzoek toonde aan dat een wanordelijk systeem door minieme interne veranderingen toch een ordelijke staat kan verkrijgen. Hij had het hoog op met de menselijke creativiteit, dus alles komt wel op zijn pootjes …

Dit komt in Web 2.0 zeer mooi tot uiting : wat is een wiki iets anders dan een het automatisch laten structureren van een wildgroei van informatie tot een gestructureerd geheel. Maar dit geldt ook voor de wildgroei van applicaties die de laatste jaren op het web worden los gelaten, maar waarvan er steeds een deel komt boven drijven en algemeen gebruikt wordt.

Conclusie : als we lang genoeg wachten, wordt alles opgelost. Dit geldt misschien op macro-niveau, maar zeker niet op meso-niveau. Organisaties die te lang wachten om de kaart van de interactieve webdiensten te trekken, raken misschien opgelost.

Enkele van die modellen komen aan bod in onderstaande presentatie (Informatie aan Zee, september 2009) :

Strategische visie web 2.0

View more documents from Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen vzw.

ServQual, SurfKwal en LibQual

2009-10-25T10:50:00.001+01:00

Binnenkort gaan we opnieuw aan de slag met onze aangepaste versie van Servqual om de kwaliteit van de dienstverlening in een grote bibliotheek te onderzoeken. We hebben onze versie, wat oneerbiedig, de naam Surfkwal gegeven. SERVQUAL werd in 1988 door Zeithaml, Parasuraman en Berry ontwikkeld.

Kwaliteit meten in de dienstensector is geen sinecure, maar één van de bruikbare instrumenten is dus Servqual. Meerbepaaldonderzoekt men de kloof (of "gap") tussen de verwachtingen naar de dienstverlening en de kwaliteitsperceptie van de klant aan de hand van 5 dimensies. Deze vijf dimensies zijn bekend geworden onder het acroniem RATER:

* Reliability - betrouwbaarheid

* Assurance - zekerheid

* Tangibles - tastbare zaken

* Empathy - empathie

* Responsiveness - responsiviteit

In de Angelsaksische landen wordt reeds enige tijd een spinoff gebruikt om dienstverlening in wetenschappelijke bibliotheken te meten : Libqual. Meer informatie vindt u alvast op : www.libqual.org. Dat de (wetenschappelijke) bibliotheken geloven in SERVQUAL als instrument wordt bevestigd door de vereniging van Amerikaanse wetenschappelijke bibliotheken (ARL) die in 2000 12 aangesloten instellingen sponsorde om te investeren in de verdere ontwikkeling van SERVQUAL als psychometrisch instrument.

Sinds kort is ook de bibliotheek van de Katholieke Universiteit van Leuven er mee aan de slag. Ze beloofden alvast om binnenkort meer informatie over hun methodologie en aanpak te publiceren op : www.libqual.be.

Er kwam al gauw kritiek op het gebruik van “service quality models” in bibliotheken met het argument dat de gebruikers niet weten wat een goede bibliotheekservice moet inhouden. Dit sluit aan bij de huidige discussie over de gebruikersgerichtheid van bibliotheken en het in vraag stellen van de kernfuncties van bibliotheken.

SURFKWAL werd gedestilleerd door Maarifa ism Kenta en Landmark Libraries.

Google Docs: nu ook met toegangsrechten op mappen

2009-10-16T08:49:00.006+02:00

Een paar dagen terug vertelde ik nog op een workshop dat Google Docs volgens mij niet geschikt is voor document management.

Ten eerste omdat het delen van documenten te beperkt is: je moet dit op het niveau van de documenten regelen, wat in de praktijk té arbeidsintensief is.

Ten tweede omdat het aantal types 'documenten' te beperkt is. Zo kan je bijvoorbeeld geen videobestanden e.d. uploaden.

En kijk eens aan: mijn woorden zijn nog niet koud of wat zie ik nu in mijn Google Docs? Nieuw: toegangsrechten op mappen. Mooi zo.

Nu nog het tweede punt :-)

Opgelet, begrijp me niet verkeerd, ik gooi geen kind met het badwater weg. Ik bracht Google Docs wel naar voor als voorbeeld van wat we in de toekomst mogen verwachten: webbased applicaties voor alles én virtualisatie van de directory-structuur (of tagging). Want dat je in Google Docs je documenten in meer dan één map kwijt kan, terwijl het uiteraard maar één keer op de server staat - virtualisatie dus - vind ik wel heel handig.

Web 2.0 in het dagelijkse leven

2009-10-13T15:28:00.005+02:00

Deze avond(dinsdag 13 oktober 2009) ben ik uitgenodigd om een voordracht te geven in de bibliotheek Ter Elst (te Gistel) over Web 2.0 in het dagelijkse leven. Een leuke en interessante uitdaging. Tot op heden ben ik vooral bezig geweest met het gebruik van interactieve webdiensten in een professionele omgeving. Vanavond wordt van mij verwacht dat ik in ga op de impact van Web 2.0 op het dagdagelijkse leven van Jan-en-alleman en hoe men kan participeren. De leuke kant zal wel genoegzaam bekend zijn, ik wil het vooral hebben hoe deze diensten ons leven aangenamer kunnen maken. Toch een belangrijke nuance, me dunkt.

De voordracht is opgebouwd rond 4 clusters :
Ik wil mijn leven efficiënter organiseren …
Ik heb de wereld iets te vertellen …
Ik wil vrienden maken en vriendschappen onderhouden …
Ik wil mij informeren en bijleren ...

Mijn lezing heb ik (een beetje flauw, misschien) "Een Blog aan het been : over Facebook en andere Twitters" gedoopt. Hieronder vind je alvast mijn presentatie, maar dit is slechts de rode draad, ik hoop immers veel discussie en interactie (web 2.0 indachtig) te weeg te brengen.

De promotekst :

Misschien ben je reeds uitgenodigd om een profiel aan te maken op Facebook ? Of je wilt je specifieke kennis aan de wereld kenbaar maaken via een blog ? Aan je familie je foto's en video tonen via Flickr of Youtube ?

Dit zijn maar enkele van de mogelijkheden dat het internet biedt. Dit zijn allemaal voorbeelden van wat men het Web 2.0 noemt. Web 2.0 is de tweede generatie van het internet en dit internet is een gigantisch netwerk geworden van een massa gewone mensen. Het internet is onderdeel geworden van ons dagelijks leven en verandert langzaam naar een echt interactief medium. Een medium dat uitnodigt tot delen van muziek, films, voorkeuren, meningen. Internet wordt een sociaal platform van communicatie tussen mensen, waarbij diensten ontwikkeld worden om deze interactie vorm te geven.

Deze uiteenzetting laat u kennis maken met deze nieuwe webdiensten, toont hoe ze ons bestaan beïnvloeden en leert hoe ze in te zetten om ons leven aangenamer te maken.

Web 2.0 in het dagelijkse leven

View more presentations from Jan Van Hee.

Wordt Berlare de eerste gemeente2.0 ?*

2009-04-11T14:50:00.012+02:00

*Waarschijnlijk niet, maar als inwoner wens ik dit natuurlijk wel.

In gemeentelijke administraties is Web 2.0 nog een grote onbekende of heeft het een negatieve bijklank. Instrumenten als Facebook, blogs en YouTube worden meestal geassocieerd met vrije tijd en om die reden ook vaak van de werkvloer gebannen. Toch zijn dit instrumenten die de performantie (effectiviteit, efficiëntie en spaarzaamheid) van de lokale administratie kunnen verhogen en de participatie van de lokale bevolking kunnen aanwakkeren.

In het vernieuwde gemeentedecreet wordt het belang beklemtoond om de participatiegraad met de bevolking te vergroten en een klachtenbeleid te implementeren. Interactieve webdiensten kunnen de lokale overheden daarbij helpen, mits ze met voldoende visie geïmplementeerd worden. Op kleinere schaal zijn bibliotheken en culturele centra reeds aan de slag met deze instrumenten.

In de ons omliggende landen gebruiken ze deze instrumenten om de participatie van de burgers in het globale lokale bestuur te vergroten. Hier vind je trouwens een goede (Engelstalige) introductie en veel aandacht voor de Engelse situatie.

Zo is er het mooie voorbeeld van Redbridge , die een eigen sociaal netwerk (een soort Facebook) opgezet heeft om de inspraak en interactie met de bevolking te vergroten. Andere Engelse gemeenten (Essex, Durham, Chorley, ...) gebruikten dan weer Facebook om een specifieke campagne op te zetten. De voordelen zijn telkens dat men een publiek kan bereiken, dat anders zeer moeilijk te bereiken is met andere (en duurdere) middelen.

CivicSurf, een Engelse non-profit-organisatie, wil dan lokale ambtenaren en gezagsdragers aan het bloggen zetten. Norfolk heeft alvast niet gewacht en laat haar county-raadsleden bloggen. Lees hier het BBC-artikel. Chester verzamelt de blogs van de raadsleden onder één portaal.

En in onze contreien ? In Vlaanderen is het windstil op dat front (laat het tegendeel maar horen), integendeel, als we de pers mogen geloven sluiten een groot deel van de gemeentelijke overheden interactieve webdiensten af voor hun personeelsleden. In Nederland merkt men wel enkele voorzichtige aanzetten. Het Nederlandse ministerie voor binnenlandse zaken schreef in 2008 een ideeënwedstrijd uit voor web 2.0-projecten in de overheid.
Een interessante aanzet is het project van Karolien Selhorst, dat ambtenaren moet aanzetten om in te stappen op de interactieve webtoepassingen . Ook de Nederlandse blog Ambtenaar 2.0 is zeer lezenswaardig, de daaraan gekoppelde ning-netwerk telde op het moment van dit schrijven reeds 1175 leden. Maar dat het (voorlopig) nog niet zo'n vaart loopt met de Nederlandse gemeenten vind je terug in het artikel van Martin Borman.

Stephen Dale had alvast volgende richtlijnen om interactieve webdiensten te implementeren in lokale overheden :

Web 2.0 gaat niet over technologie, maar over tijdswinst, efficiëntie en levensvreugde voor de burger.
Zorg voor een strategie en een beleidskader. Een gemeenteblog, bijvoorbeeld, is een onderdeel van gehele gemeentelijke communicatie en niet de eigendom van één of twee verwoede bloggers.
Zorg dat er tijd beschikbaar is om de reacties van burgers op te volgen.
Zorg voor een beleid voor het gebruik van interactieve webdiensten door het personeel. Deze diensten moeten immers in functie gebruikt worden van de job en niet ifv de vrije tijd.
Bepaal de risico's van het niet-modereren van reacties. Reacties zijn (meestal) de mening van enkelingen.
Onderzoek wie je met deze kanalen uitsluit en zorg voor alternatieven. Niet iedereen heeft immers een Facebook-account of zelfs maar een internetaansluiting.
Laat je geen dure oplossingen aansmeren. De meeste web 2.0-instrumenten zijn gratis of goedkoop. Tenzij er complexe behoeften zijn.

Klein is mooi (2) : over klasblogs

2009-02-13T11:27:00.005+01:00

Vanmorgen was ik te gast in de klas van Juffrouw Mieke en Freeke, één van onze dochters. Het is de laatste dag van hun projectweek, waarin de kinderen les kregen van ouders en andere buitenstaanders over niet zo evidente materie. Ze gingen op bezoek in een smederij, kregen les over opera en leerden honden africhten.

Freeke zorgde ervoor dat haar papa ook in de klas mocht verschijnen. Free (wordt 8 jaar) heeft haar eigen blog (iets over de appel en de boom ...). Ze mocht die al eens tonen in de klas en vertelde er bij dat haar papa "alles kende over het internet" (dit ga je als papa niet tegenspreken ;-) ). Het idee om een klasblog op te zetten was geboren . Het werd een zeer leuke ervaring ...

Eerst hadden we een klasdiscussie over wat er zo interessant was aan het internet, wat je er allemaal kon mee doen, maar ook dat je toch wat moet opletten ("je steekt de straat ook niet over met je ogen dicht"). De interesse was geboren om zelf informatie op het web te gaan plaatsen. We bekeken enkele voorbeelden van klasblogs (en voor de juf heb ik op deze link ook wat achtergrondinformatie verzameld), daarna spraken we enkele cyberregels af :

niets publiceren zonder medeweten van de juf (alleen de juf bezit de login-gegevens)
de juf kiest de foto's en de video
geen familienamen gebruiken of adresgegevens ingeven
lief zijn voor elkaar

... en gingen we aan de slag :

We kozen voor "blogger.com", omwille van de toegankelijkheid en de intuïtieve vormgeving. Een google-account was op voorhand klaar gemaakt.
Samen met de klas kozen we een naam en een domeinnaam.
Daarna kozen we een sjabloon (layout) en onze blog was klaar.
Samen maakten we een eerste bericht met een foto, die we publiceerden.
We sloten alles af en toonden de stappen hoe de kinderen thuis of in de bib hun website konden bezoeken en tonen.
Stappen 4 en 5 werden herhaald.
Daarna mochten de leerlingen per 2 op verschillende computers een bericht aanmaken en publiceren. Juf Mieke en ik zorgden voor de begeleiding.

Ik stond versteld van de snelheid waarmee de kinderen deze kennis en vaardigheden konden toepassen.

Het resultaat van deze klassikale arbeid vind je hier. Hierop mag dit derde studiejaar best wel trots zijn !

Nazorg en verdere stappen :

Berichtjes maken en publiceren is niet echt moeilijk, maar de instellingen en de indeling van de blog aanpassen is dat iets meer. Ook "speciallekes", zoals een YouTube-film "embedden", vergen soms wat zoekwerk. Gelukkig is hierover veel informatie te vinden in de helpfunctie van Blogger. En een zoekactie op Google helpt natuurlijk ook ...

Juf Mieke neemt zich voor om de blog regelmatig te laten aanvullen door de leerlingen in het kader van zelfstandig werk, waartoe zo'n blog zich uitstekend leent.

Ben je nog niet overtuigd, hieronder som ik even de meerwaarde en de mogelijke leerdoelen op van zo'n klasblog :

Rechtstreekse leerdoelen :

taalvaardigheid (spelling, hoofdlettergebruik, ...)
computergeletterdheid

Meer onrechtstreekse doestellingen :

veiligheid en privacy op het net
leren observeren en rapporteren
zichtbaarheid van het onderwijsproces voor de ouders
wereldburgerschap (contact met andere klasblogs in binnen- en buitenland)
uitstraling van de school (aanvulling op website en nieuwsbrief)

Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen en tips.

Klein is mooi

2009-02-03T14:36:00.007+01:00

Donderdag geef ik opnieuw een introductie web 2.0 aan de Vlaams-Brabantse bibliotheken. En ik heb er ongelooflijk veel zin in (dit moest ik even schrijven, want de cursisten zullen deze blog lezen ;-) ).

Als ik ten velde introducties geef over het interactieve webgebeuren, krijg ik vaak de vraag voor de voeten geworpen of kleine organisaties daar zich moeten mee bezig houden. De tijd is beperkt, de mankracht ontbreekt, maar bovenal "is alles wat met internet te maken heeft, niet iets meer voor een bovenlokaal niveau" ?

En dan geef ik graag een pleidooi voor het ambachtelijke en de creativiteit dat deze webdiensten met zich mee brengen. De tijd van de vrijbuiters, die op kleine schaal mooie initiatieven nemen, is immers aangebroken. Dus, ja, kleine organisaties hebben meer dan ooit de taak om op de web 2.0-trein te springen. Om op die manier hun taken efficiënter, effectiever en economischer te verrichten, om te communiceren met hun klanten, om aan marketing en kennisbeheer te doen, ...

Meer nog : de kleine organisaties zijn juist zeer geschikt om te experimenteren en als proeftuin te functioneren.

Joris maakte me attent op een klein, maar zeer interessant initiatief : Robrecht Talboom (Bibliotheek Wondelgem) maakte een mash-up van netvibes, delicious en ... ZIZO. ZIZO (Zonder Inspanning ZOeken) is een classificatiesysteem aan de hand van pictogrammen en speelt in op het associatieve zoekgedrag (maakt gebruik van kleuren en pictogrammen).

Robrecht maakte een netvibesomgeving (met een delicious-widget) die de rss-feeds en links aan de hand van de ZIZO-pictogrammen laat doorzoeken. Een kleine toepassing (nou ja, enkele jaren geleden zou dit dagen programmeertijd gevergd hebben) die een groot potentieel heeft voor de openbare bibliotheken. Meer informatie vind je op de Delphi-site.

Wie doet beter ?

Muntjes2.0

2009-01-28T20:20:00.005+01:00

We schreven hier reeds enige malen over de kracht van Web 2.0 op vlak van marketing. Voorlopig zijn de mooie voorbeelden vooral "lucky shots" gemaakt door amateurs en door de marketeers gerecupereerd.

Het klassieke voorbeeld zijn de cola-fonteinen met Mentos, nog steeds één van de YouTube-klassiekers.

Marketeers die zelf een virale campagne via het web kunnen lanceren zijn dun bezaaid. Zo'n campagne gaat immers in tegen hun eigen natuur : de base-line van marketing is immers de markt onder controle krijgen en als er iets is dat zich niet laat controleren is juist het interactieve aspect van de user generated content. Toch kun je als marketeer richting geven aan die inhouden, door een kader te bepalen en daarbinnen anderen/buitenstaanders de vrijheid te geven.

Toch raar dat er zo weinig goede voorbeelden te vinden zijn van grote bedrijven ...

Tic Tac (een imprint van Ferrero, je weet wel, van Kinder en Nutella) heeft duidelijk naar de concurrentie gekeken en geleerd dat het creatieve gebruik van hun producten niet per definitie afbreuk doet aan het imago. In het beruchte mentos-cola filmpje heeft Coca-cola alle verwijzingen naar hun bedrijf laten weghalen, terwijl Mentos er juist met uitpakte.

Tic Tac sponsorde een straatmuzikant, die met honderden doosjes van deze snoepjes aan de slag ging met het "Tic Tac-orchestra" tot gevolg.
Het filmpje werd doorgestuurd door Joris, dank !

Een cultureel centrum met een staartje ...

2009-01-10T20:46:00.003+01:00

Op oudejaarsavond kreeg ik een mail van een studente die tegen de deadline haar eindwerk aan het afwerken was. Een eindwerk over Web 2.0 in culturele centra. Zalig onderwerp. Enkele weken daarvoor hadden we daar nog een leuke babbel over. Het gebeurt niet vaak dat ik uitkijk naar het lezen van scripties en eindverhandelingen, maar nu ben ik echt wel nieuwsgierig naar het eindresultaat.

Even terug naar de mail :

Ik vraag mij nog iets af tijdens het schrijven. Ik kom heel vaak het begrip 'the long tail' tegen. En ik snap wel wat het is, op puur economisch vlak dan. Op vlak van Amazon en dergelijke. Maar ik moet dit toch op de een of andere manier ook in verband kunnen brengen met de cultuurcentra? Of niet? Ik zie het hele plaatje niet helemaal nu...

Een vraag waar op zich reeds een scriptie kan aan gewijd worden. In mijn presentaties maak ik ook steeds plaats voor de "obligatory long tail slide". De marketinghit van 2007 is vaak tot een buzz-word herleid, maar het biedt nog steeds veel inzicht.

Een beetje bondig heb ik het volgende geantwoord :

De Long-tail van Chris Andersen gaat uit dat door de moderne technologie de staart (de verzameling van de minder goed lopende/minder populaire/minder bekende zaken) voor meer return zal zorgen dan de body (de core). Het klassieke voorbeeld is Amazon, waar de boeken die slecht verkopen en in reguliere boekhandels geweerd worden, juist voor de grootste opbrengst zorgt.

In een web 2.0 context wordt de "body" de redactionele content van de website, in deze context is dit bijvoorbeeld de agenda van de voorstellingen met de folderteksten en de tail wordt dan de user generated content (bijv. : commentaren op de voorstellingen, scores door de bezoekers, ...). Goed aangepakt zou deze gebruikersinformatie voor een grotere betrokkenheid van de gebruikers kunnen zorgen dan de eigenlijke redactionele informatie en voor meer (virtuele) bezoekers zorgen. Dit kan ondermeer door een blog te plaatsen op de website waarop cultuurliefhebbers kunnen participeren. Voortbouwend zouden we (zeer stout) kunnen stellen dat die blog op termijn voor meer return (in de zin van cultuurparticipatie, aantal (virtuele) bezoekers, ...) zal zorgen dan de huidige basisdiensten, de voorstellingen.

In een cultuur- of kunstsetting zouden we de longtail ook meer filosofisch kunnen invullen door te stellen dat de cultuurelite en de elitecultuur stilaan verdrongen wordt door de massale cultuuruitingen van de "gewone" man of de "onbekende" kunstenaar. Voor ons eigen cultuurcentrum in Berlare willen we daarop inspelen door de creatie van een "sociaal kunstplatform", (voorlopig is daar nog niets van te merken, het zit nog in een conceptfase) met de filosofie dat kunst niet steeds de meest individuele expressie van de meest individuele emotie hoeft te zijn. Het kan ook tot stand komen door een samenwerking van onbekenden, het wordt een expressie van de massa (zie ook "wisdom of the crowds"). Maar voorlopig zullen dit (helaas) spielereien blijven ..., maar ach, zo is strip-, foto- en video-kunst ook begonnen.

Esther, succes met je eindwerk.

PS : Alexander, ik ben stikjaloers op je WII. Ik had een PS3 aan de Kerstman gevraagd, maar helaas niet gekregen.

Afscheid van muis en toetsenbord

2009-01-05T10:17:00.000+01:00

Al vaak heb ik gehoord dat muis en toetsenbord aan het einde van hun mogelijkheden zijn. Maar ik kon me nooit voorstellen hoe dat er dan zou gaan uitzien.

En kijk...onder de kerstboom lag een Wii-spelconsole. Een openbaring. De bewegingen die je met de afstandsbediening maakt, worden omgezet in bewegingen op het scherm. Jij tilt je arm op, je 'avatar' doet dat ook.
Het is heel verrassend hoe snel je als een gek in de lucht staat te zwaaien met het witte bakje. Je blik gefocust op het beeldscherm.
Ik zie mij dus wel door een 3D-internet-ruimte bewegen.
Voeg daar nu nog eens een goed werkende spraaktechnologie bij die 160 woorden per minuut verwerkt i.p.v. de vertrouwde 35 van het toetsenbord. Het plaatje wordt dan al heel wat duidelijker. Weg toetsenbord en muis.

Ik wens iedereen een heel mooi en uitdagend 2009 vol technologische verrassingen en kinderlijk geluk!

Informatica zonder informatiestrategie of belastingsgeld in een bodemloze put

2008-10-23T16:44:00.000+02:00

Het wordt nu wel stilaan tijd dat we onze blog reanimeren, het waren de afgelopen maanden hectische tijden. De actualiteit is een goede reden. Een artikel in de Standaard (daarna overgenomen in andere media) van vandaag vertelt het verhaal over het mislukken van de informatisering van de FOD Financiën. Iets wat kenners reeds jaren geleden zagen aankomen. Ook mij verrast dit niet, zelfs zonder kennis van het volledige dossier kan men enkele pijnpunten duiden.

Waarschijnlijk is volgend scenario van toepassing op de situatie. (alle inside-kennis ter verbetering is welkom ;-) )

Personeel en management voelen aan dat de performantie van de organisatie de verkeerde kant opgaat
De aha-erlebnis van het management : informatiseren !
Een lastenboek met een (summiere) situatieschets wordt opgemaakt door de informatica-dienst en vrij kritiekloos aangenomen door het management (hun IT-kennis is immers beperkt)
Een IT-bedrijf neemt de handschoen op en begint eraan ...

Alsof een aannemer begint te bouwen zonder dat hij weet aan welke noden het gebouw moet beantwoorden, wat zorgt dat daarna muren moeten uitgebroken worden en verdere aanbouwen moeten bijgeplaatst worden. Als het gaat over een schuurtje zullen er weinig problemen zijn, maar wanneer dit met een bedrijf of hoogbouw zou gebeuren, kan dit catastrofale gevolgen hebben.
TH Davenport gebruikt hiervoor ook een treffende metafoor van de waterleiding. Iedereen is begaan met de constructie van de waterleiding, de kwaliteit van de gebruikte buizen, debiet van de stroming, ... Eén aspect van de waterleiding wordt echter over het hoofd gezien : water. De vragen of het water wel vers en proper is en of de mensen wel dorst hebben, worden niet gesteld.

Het gaat immers niet over een IT-probleem, het is een probleem van informatiestrategie en -processen en dat los je niet op met een softwarepakket "out of the blue".

De FOD Financiën is geen alleen staand geval. Onderzoeken hebben reeds verschillende keren aangetoond dat het de verkeerde kant opgaat met de implementatie van IT in grote organisaties. Ik verwijs graag naar de studies die ik ook mijn artikels, presentaties en blogposts aanhaalde.

In het boek van David James komen enkele leuke, maar vooral minder leuke miskleunen aan bod (Cambridge University !). Een interessant onderzoek dat hij aanhaalt is van het EITO. Waarvan ik de grafiek voor zich laat spreken en ook even extrapoleer omdat recentere gegevens niet voorhanden zijn.

Uit ander onderzoek komt naar voor dat vooral een gebrekkige pre-analyse aan de grondslag ligt van de vele mislukkingen. Juist daarom ontwikkelde Maarifa samen met Kenta een informatiekaart, die we momenteel toepassen bij een informatie-audit van een organisatie. Met dit framework kunnen we op strategisch én operationeel niveau de huidige en de gewenste situatie van de informatiehuishouding schetsen.

De mosterd haalden we ondermeer bij het Negenvlak van de Universiteit Amsterdam en de Balanced Scorecard

Wordt vervolgd ...

Google blaast de kaarsjes uit

2008-09-08T21:49:00.001+02:00

Google viert haar 10de verjaardag! Het voelt alsof Google er altijd al geweest is. En als je kijkt hoe het er vroeger uitzag, dan is er inderdaad niet veel veranderd. Of toch?
Voor mij zit de kracht van Google in 2 fundamentele wijzigingen die het informatielandschap heeft doorgemaakt.

1. de overwinning van de brute rekenkracht bij het beheer van informatie
Tot voor de komst van Google werd informatie geordend aan de hand van trefwoorden. Trefwoorden die door mensenhanden werden toegekend en die dé sleutel tot de informatiebron waren. Het algoritme van Google - resultaat van jarenlang onderzoek door heel wat andere mensen, het moet gezegd - zorgde voor de definitieve doorbraak van het doorzoekbaar maken van full-text (full text search).

2. het verschuiven van lokale software op de eigen pc naar webbased toepassingen.
Want met haar laatste speeltje, de browser Chrome (ik vind het een heel prettige browser overigens, maar dat is stof voor later), ondersteunt Google naadloos al haar online toepassingen zoals Google Docs, GMail, Picasa, ... Je vergeet gewoon dat je eigen computer eigenlijk er enkel en alleen nog is om data heen en weer te sturen en het scherm op te bouwen.

Fenomenale rekenkracht en webbased applicaties. Dat zijn de onderstromen van de evoluties van het internet. Geloof me maar.

Proficiat Google. Kritische noten zijn voor later. Niet op een feestje.

Negenvlak praktisch bekeken

2008-07-23T11:21:00.000+02:00

Momenteel werk ik samen met Alexander aan de doorlichting van de informatiehuishouding van een vrij grote organisatie. Dit moet resulteren in de beschrijving van de gewenste situatie, een informatie-policy en een rits praktische tips en tools om effectiever, efficiënter en economischer om te gaan met informatie.

Eén van de methodieken die we daarvoor hanteren is het Negenvlak of het "Information Management-model" van de Universiteit van Amsterdam. In mijn presentatie voor BVD raakte ik dit model reeds aan, zie ook een vorige post.

De persoon die verbonden blijft bij de ontwikkeling van het negenvlak is Prof. dr ir Rik Maes , maar ondertussen hebben ook zijn medewerkers niet stilgezeten. Zo is er het boek van Toon Abcouwer, Herman Gels en Jan Truijens. Een zeer lezenswaardig boek, dat praktische toegankelijkheid combineert met wetenschappelijke diepgang. Achter deze link vind je een hoofdstuk van het boek ...

Een groot deel van hun wetenschappelijk onderzoek vind je ook terug op de Primavera-website.

Helaas zijn uitgewerkte cases vrijwel niet te vinden (iemand tips ?). In het boek van Abcouwer et al. worden wel drie cases summier beschreven. Een iets uitvoeriger case (in de vorm van een scriptie), die vrij te vinden is dat van een Nederlands waterbedrijf .

"Bij lokale overheden die actief zijn in de watersector bestaat zowel een externe als een interne informatievraag die voortkomt uit de planning, controle en uitvoering van de bedrijfsprocessen. Deze informatievraag kan worden beantwoord door het implementeren van één of meer informatiesystemen."

De uitwerking van het model in deze scriptie blijft wel een beetje eenzijdig op het niveau van de architectuur hangen, maar biedt wel verhelderende inzichten.

Een alternatieve invulling van dit model willen we je niet onthouden : het Raamwerk voor Persoonlijk Informatiemanagement(PIM). Mensen kiezen hierbij (privé en werk) zelf hun online gereedschap om daarmee te “richten, inrichten en verrichten”, zowel als “informeren en communiceren”.

Van communities naar ontmoetingen

2008-07-10T13:38:00.000+02:00

In april blogde ik over mijn presentatie voor Socius over interactief webgebruik in een socio-culturele context, waarin ik mij toelegde op de meerwaarde van Web2.0 voor gemeenschapsvorming en educatie. De presentatie sloot ik af met enkele ideeën hoe je vanuit een virtuele omgeving kunt komen tot reële ontmoetingen.

Max van Socius stuurde mij enige tijd geleden nog een interessante link door : www.meetup.com : een sociale netwerksite die tot doelstelling heeft "echte" ontmoetingen te bekomen. Of zoals ze zelf schrijven :

Meetup Groups meet face-to-face to pursue hobbies, network, get support, make friends, find playgroups or even change the world!

Get on the Internet to get off the Internet!

Veel Vlaamse of Nederlandse groepen zitten er nog niet op. Maar wat niet is, kan nog komen ... Dus waar wacht je nog op ? Bedankt Max.

Ondertussen heeft het VCOB een werkgroep opgericht om 23 dingen te helpen implementeren in de Vlaamse bibliotheken. In die werkgroep zitten vertegenwoordigers van het VCOB en Cultuur Lokaal, maar ook van de Bibliotheekschool van Gent en andere expterten (zoals Maarifa). De Bibliotheekschool bereidt een certificaatgerichte opleiding voor die in afstandsonderwijs zal georganiseerd worden. Uiteraard is ook Rob Coers (de grondlegger van de Nederlandstalige 23 dingen) van de partij. En die moet ik nu even snel contacteren, zie ...

Web 2.0 : overdaad loont

2008-06-24T08:53:00.000+02:00

Terug van nooit echt weggeweest. Enkele hectische weken hielden mij van deze blog af. Ondermeer Web 2.0 zorgde voor korte nachten.

Twee weken geleden was ik opnieuw te gast bij Socius, het steunpunt van socio-culturele verenigingen, die een herneming bracht van hun studiedag “Verenigd op Web 2.0”. In april hadden ze veel mensen moeten weigeren wegens een overdonderend succes. Jaja, web 2.0 is booming business in de (socio-) culturele sector en de aanpak van Socius lijkt aan te slaan. De studiedag is dan ook maar een eerste aanzet van een heel traject. Het wordt een eigen versie van “23-things” dat door Rob Coers voor ons taalgebied werd aangepast. Elke week dienen de deelnemers enkele opdrachten te volbrengen in het geleidelijk ontplooiende leerpad. Learning by doing, wat voor deze inhouden de beste aanpak is. Van mijn presentatie verschijnt binnenkort een slidecast op hun side.

Vorige week was ik twee maal te gast bij CultuurLokaal, het steunpunt van de culturele centra en binnenkort ook van de bibliotheken door hun fusie met het VCOB. De eerste maal voor een interne vorming voor hun dynamische ploeg en de tweede maal voor een workshop op hun Junitoer, hun jaarlijks studie- en netwerkevenement voor de cc's en bibs. Daarvoor hadden ze diverse locaties in Brugge ter beschikking vanuit de uitvalsbasis van de statige Stadsschouwburg. Zelf mocht ik mijn ding doen in de schitterende zaal van het Groeningemuseum (de oude Vlaamse meesters !).

Hieronder vind je mijn presentatie :

| View | Upload your own

Openbare bibliotheken zetten hun eerste schreden op het interactieve pad, maar web 2.0 is voorlopig nog niet doorgebroken in de Vlaamse culturele centra. Ik kende bijvoorbeeld enkel het voorbeeld van CC Berchem, die artiesten liet bloggen over hun projecten. Helaas is de site onlangs aangepast en werden de blogs verwijderd. Buiten de cc's vind je een good-practice bij het theaterhuis het Paleis, rond participatie van jongeren bij cultuurprojecten. Ik was dan ook verheugd kennis te maken met het CC van Dilbeek dat reeds twee jaar bouwt aan een mediaplatform voor jongeren.

Maandag mocht ik met de “groten” aan tafel (Duval-Guillaume, Insites, De Standaard online, ...) voor een debat over communicatie en Web2.0 voor een Kluwer-publicatie . Het werd een geanimeerd gesprek, maar over de grond van de zaak bleken we het eens te zijn. De conclusies verkap ik eventjes niet, maar kun je binnen enkele weken nalezen in Ad Rem.

Vrijdag bracht ik in Leuven voor het Streekgericht Bibliotheekbeleid van de provincie Vlaams Brabant een workshop rond "informatiebemiddeling in de bibliotheek" met een sterke 2.0-inslag. Terwijl ik tot vorig jaar soms enorme weerstanden ondervond in de koppeling van interactieve webdiensten en informatiebemiddeling (“hebben beiden wel iets met elkaar te maken?”), was deze groep vanaf de eerste aanzet mee in de nieuwe denkwijzen en methodieken. Een kentering in het denken of toevallig een visionaire groep ?

De presentatie :

| View | Upload your own

En ondertussen ligt mijn draftversie van mijn masterproef over de “Informatiekaart” te blinken. Sorry, professor, als de drukte de komende maand meevalt, zal die in augustus afgewerkt zijn. Een andere deadline heb ik intussen gehaald : naar aanleiding van mijn presentatie op het ABD-BVD-congres (zie een vorige post) heb ik een artikel geschreven over hetzelfde onderwerp voor “Bladen voor Documentatie”. Dat hielp alvast om enkele redeneringen op een rijtje te plaatsen.
We gaan er eens werk van maken zie ...

Virtuele werelden en bibliotheken

2008-05-17T21:09:00.000+02:00

Een tijdje terug was ik als spreker te gast op de studiedag Games en Bibliotheken, een initiatief van de provincie West-Vlaanderen. Voor een helder verslag verwijs ik graag naar de Flemish Librarian.
Ik kreeg een half uur de tijd om een inleiding te geven tot virtuele werelden en de rol die bibliotheken daarin kunnen spelen.

Mijn visie over virtuele werelden:
- virtuele werelden, ongegeneerd door mij wat veralgemeend tot het internet in 3D, zullen meer dan waarschijnlijk aan belang toenemen
- virtuele werelden kondigen Web 3.0 aan
- virtuele werelden is een nieuwe vorm van kennisrepresentatie en -overdracht, waarbij beleving (simulatie) centraal staat
- SecondLife is slechts een van de vele virtuele werelden en vooral interessant als proeftuin voor verdere ontwikkeling van 3D internet
- technologie voor 3D vraagt nog teveel van huidige bandbreedte en machinekracht om door de hele internetgemeenschap als gemeengoed aanvaard te kunnen worden

Wat kunnen bibliotheken daar mee doen:
- zich informeren over de ontwikkelingen op het vlak van virtuele werelden, zodat ze niet verrast zijn in 2010
- die kennis overbrengen naar hun gebruikers en hen wegwijs maken in de mogelijkheden en beperkingen ervan
- in de bibliotheek publiekspc's voorzien om toegang te krijgen tot virtuele werelden, zodat de drempel verlaagd wordt en dat er ook een democratische toegang wordt voorzien tot informatie die in virtuele werelden ter beschikking is
- experimenteren in virtuele werelden als SecondLife kan, maar dan best als groep. Aanwezigheid in SecondLife is een krachtig marketinginstrument met als boodschap dat bibliotheken een evident onderdeel zijn van de maatschappij, dus ook van virtuele werelden. Maar overschat dit niet. De waarde ligt hem op dit ogenblik vooral in het experiment.

Ik was graag met het publiek in discussie gegaan hierover, maar om de 3de technologische internetrevolutie te prediken had ik wel minstens een halfuur nodig. Het debat zal dus voor een andere keer zijn.

| View | Upload your own

Informatiemanagement en de ABD/BVD

2008-04-23T21:44:00.000+02:00

Nog nooit zo lekker gegeten op een congres als op het afgelopen Inforum van de ABD/BVD op donderdag 17 april 2008. De beroepsorganisatie deed haar Belgische, en dus Bourgondische, roots alle eer aan : een uitgebreid buffet over de middag en streekbieren met speciale kazen als receptie/borrel achteraf. In deze tijden van herdenkingen van de Wereldtentoonstelling van 1958 was het ook leuk om aanwezig te zijn in een designtempel van decennia geleden : de Koninklijke Bibliotheek van België. Goed gegeten, maar ook iets opgestoken ? Absoluut.

Ten eerste over ons complexe landje : in Vlaanderen kennen we 100 maal beter de informatiesector in Nederland dan die van onze Franstalige landgenoten. Het was een uitgelezen moment om van gedachten te wisselen met informatiespecialisten uit Brussel en Wallonië. Maar ik ervaarde ook de scheiding in de geesten tussen beide gemeenschappen, zo kregen Franstalige sprekers enkele vragen van Franstaligen en Vlaamse sprekers van Nederlandstalige.

Maar laat dit de pret niet drukken, Inforum is een echt netwerkmoment : overzichtelijk in aantal deelnemers en structuur (één zaal voor de voordrachten en één voor lunch en de babbel). De rechtlijnige programmatie (geen parallelsessies) en het ontbreken van een beurs zorgden ervoor dat deelnemers nooit een dilemma hadden wat ze moesten doen. Heerlijk als spreker : het verloop was minimaal, iedereen leek geïnteresseerd bij gebrek aan beters ;-) .

Uiteraard waren er ook de presentaties. Na de inleidingen van Willy Vanderpijpen, als departementshoofd van de KBR, en de ABD/BVD-voorzitter Paul Heyvaert, mocht Jana Varlejs de spits afbijten. Jana Valejs is professor aan de Rutgers School of Communication, Information and Library Studies (SCILS), New Jersey, USA en hield een presentatie over de ontwikkeling van professionele competenties in de informatiesector. Ze presenteerde een interessante checklist van 10 good practices die onmiddellijk toepasbaar zijn.

Zij werd gevolgd door Jean-Louis Janssens van de Suez-university, die ons een inkijk gaf hoe een multinational op een effciënte en effectieve wijze omgaat met kennis. Een zeer goede spreker en een zeer interessante case, maar waarschijnlijk niet echt op maat van een kleinere organisatie.

Daarna was het mijn beurt om een presentatie te houden over de informatiekaart. (Ik moet dringend werk maken van mijn masterproef over dit onderwerp) Daarin benadrukte ik vooral het feitdat een groot deel van de investeringen in informatiesystemen mislukt (of slechts gedeeltelijk lukt) omdat men geen analyse (informatie-audit) maakte en geen of gebrekkige doelstellingen (informatiekaart) stelde.

| View | Upload your own

Na de lunch mocht Wilbert Helmus (Fries Museum en Princessehof Leeuwwarden) de spits afbijten. (Op gezette tijden kom ik Wilbert tegen en het is steeds plezierig bijpraten met hem).. Hij hield een referaat over het collectiemanagement van de Leeuwardse musea. Het werd een zeer eerlijke presentatie, geen opsomming van successen, maar een levendig verslag van knelpunten en hoe die overwonnen (zullen) werden/worden. Zijn stuk over "wisdom of crowds" (Web 2.0) sloot naadloos aan op mijn workshop die ik enkele dagen eerder gaf in het Huis van Alijn. Zie hiervoor mijn vorige post. Ook het deel over de samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen was een voorbeeld van een "good practice". Good practices waren dan ook de rode draad van Inforum. Ik onthield ook enkele leuke, betekenisvolle, termen : zoals "digitale hygiëne".

Ook de presentatie van Andrea Simmons van INM uit Montreal, Canada, was een schot in de roos. Het werd een zeer duidelijk plan van aanpak om te komen tot een e-library/digitale bibliotheek. Op de website van haar bedrijf vind je trouwens een pak informatie, zoals gestoffeerde white-papers en opgenomen "webinars".

Inforum mag dan niet het grootste informatiecongres van de lage landen zijn, het is zeker één van de gezelligste met een plejade aan interessante sprekers (waaronder ondergetekende ;-) ).

Workshop web 2.0 in Huis van Alijn

2008-04-14T11:11:00.000+02:00

Slaat het Huis van Alijn als eerste (?) Vlaams museum de weg in naar een grotere interactie bij hun webaanwezigheid ? De visie en het enthousiasme zijn alvast aanwezig. Dat bleek immers gisteren tijdens de interne web 2.0-opleiding die ik gaf aan het quasi-voltallige personeel van het Huis van Alijn. De website wordt vernieuwd en dat is het uitgelezen moment om een blog en eventuele andere web 2.0-diensten uit te bouwen. Het werd opnieuw een leuke en interessante dag in een gezellig museum en bij een enthousiast team. Allen daarheen, en binnenkort kan dat dus ook virtueel ;-)

Vlaanderen zit niet stil. Aan het MICT (Universiteit Gent) is momenteel een onderzoeksopdracht bezig rond de kansen die Web 2.0 biedt aan de erfgoedsector.

Iemand van de medewerkers maakte mij attent op toch enkele schuchtere web-2.0-stapjes van de Brusselse musea. Museum talks is een spectaculaire Flash-site (en daarom ook moeilijk via Google te vinden) met tal van commentaren en rondleidingen in mp3-formaat in talrijke talen vanuit diverse Brusselse musea. Ik ontdek nu ook dat het Brusselse Paleis van Schone Kunsten uitpakt met diverse podcasts over hun tentoonstellingen. Nu ja, volgens mij kun je een audiofile die je kunt beluisteren of downloaden op de site nog geen podcast.

Voor echte voorbeelden van creatief web 2.0-gebruik in musea moet je buiten ons taalgebied zijn. Alhoewel dat Jan Tweepuntnul bericht over een initiatief in het Glasmuseum in Nederland.

De workshop kon op geen beter moment komen, want enkele dagen geleden werden, naar jaarlijkse gewoonte, op de "museums and the web"-conferentie de prijzen uitgereikt aan de musea met de beste aanwezigheid op het web. Dit gebeurde in verschillende categorieën en met veel aandacht voor interactie en participatie. Een schat aan good-practices.

Als je de evoluties van web 2.0 in musea wilt volgen ben je met de blog van Nina Simon, toepasselijk Museum2.0 genaamd, aan het goede adres. Maar dat had ik in mijn vorige post al vermeld, ...

Hoog tijd dat ik mij concentreer op mijn presentatie van donderdag voor "Inforum" van ABD-BVD over de informatiekaart : informatie als strategisch element in een organisatie. Daarover meer in een volgende post.

Sociaal-cultureel werk 2.0

2008-04-11T13:20:00.000+02:00

Momenteel is het voor mij een beetje hollen van de ene workshop naar de andere opleiding. Zalig, die adrenaline om tegen deadlines aan te werken, maar te weinig tijd om erover te berichten op deze blog. Momenteel bereid ik een workshop over web 2.0 in een museumcontext voor om maandag in het "Huis van Alijn" te geven. In mijn volgende blogpost vertel ik er iets meer over. Als smaakmaker suggereer ik alvast de blog van Nina Simon (nee, niet Nina Simonne, de zangeres), een Amerikaanse museumcurator die bericht over wat Web 2.0 kan betekenen voor musea.

Donderdag hield ik een presentatie op de studiedag 'Verenigd op web 2.0' bij Socius, de koepel van de socio-culturele verenigingen. Socius heeft al jaren een serieuze reputatie als het gaat over het exploreren van nieuwe technologische mogelijkheden voor de socio-culturele sector. Enkele jaren terug was ik onder meer betrokken bij het opmaken van Nederlandstalige handleidingen voor een heel gamma aan opensource-producten, die toen in opmars waren en nu reeds goed ingeburgerd zijn. Deze handleidingen zijn nog steeds een landmark in hun soort.

Het interessante aan deze studiedag was dat het niet louter kennisoverdracht was (soms dodelijk voor de aandacht), maar dat er, geheel in de Web 2.0-gedachte, zeer interactief gewerkt werd : na een korte inleiding en demonstratie werden de aanwezigen aan het werk gezet met een eigen blog en een wiki. Later op de dag werd in kleine groepjes een case uitgewerkt in functie van communicatie, samenwerking of marketing
in de organisatie. Dit zorgde voor diepgravende discussie en visievorming.

In de namiddag hield ik een meer beleidsmatig georiënteerde voordracht over de kansen van Web 2.0 voor de socio-culturele sector. Mijn verhaal was opgehangen aan de gedachte dat Web 2.0 geen behoefte of een doel kon zijn, het is een antwoord op behoeften en helpt de organisatie zijn doelstellingen te bereiken. Verder beklemtoonde ik dat de functies van het socio-culturele werkveld ook aanwezig zijn in de Web 2.0-gedachte :

Gemeenschapsvorming => communities
Educatie => kennisuitwisseling
Maatschappelijke activering => user generated content
Cultuur => user generated content

De rest moet je zelf maar eens checken op de presentatie (op slideshare en hier via een widget), want ik moet dringend weer aan de slag voor maandag ;-)

| View | Upload your own

Indexeren van archieven

2008-03-24T18:30:00.000+01:00

In onze gemeente zijn enkele vrijwilligers uit de heemkundige kringen onder leiding van een historicus, het gemeentearchief onder handen aan het nemen . Het gemeentearchief heeft tot op heden weinig organisatie gekend, maar overkoepelt wel een lange geschiedenis. Omdat men er niet uit was hoe men de classificatie en indexering zouden aanpakken, vroeg de werkgroep wat advies voor de aanpak ervan.

Als voorlopige oplossing wordt alles ingevoerd in MS-Access, maar zo'n database heeft de neiging bij een grote hoeveelheid records met variabele velden log en traag te worden. Daarenboven is dit Microsoftproduct geen open standaard, wat latere conversie en toegankelijkheid kan bemoeilijken. Toch wel een vereiste voor een archief. Een (My)SQL-databank is dat wel.

Enkele voorbeelden van gratis software die voor indexering zou kunnen gebruikt worden :

ISIS : software dat reeds verschillende jaren verdeeld wordt door de UNESCO voor allerlei bibliotheek- en archieftoepassingen. Performante software, die zijn sporen in de Derde Wereld verdiend heeft. Gratis, maar niet open-source

Koha : de eerste opensource bibliotheeksoftware, die een ruime bekendheid geniet

De VVBAD-bundelt op haar site enkele overzichten van bibliotheek- en archiefsoftware en ook enkele interessante links over digitalisering en automatisering van archieven. Op 25 april organiseert de VVBAD trouwens een studiedag met als titel "Hoe kies/koos ik software voor het beschrijven van mijn archieven?"

Als het over digitaal archiveren gaat mogen we natuurlijk de website van het expertisecentrum DAVID, dat gevestigd is in het Antwerps stadsarchief (Felix) niet onvermeld laten.

Over de organisatie van een gemeentearchief vindt men trouwens ook veel interessante links terug op de website van de VVBAD. Vooral het artikel (pdf-versie) van Joris Vanderborght, archivaris van Sint-Pieters-Leeuw, over de NDC-classificatie is lezenswaardig.

Collecties evalueren

2008-03-20T14:22:00.000+01:00

Momenteel ben ik voor de provincie Vlaams-Brabant druk in de weer met een opleidingstraject rond collectiemanagement. Maandag hadden we het over collectieontwikkelingsplannen. Vrijdag zullen we het voornamelijk hebben over het evalueren van collecties. Je collectie (laten) onderzoeken kan vanuit twee oogpunten : via kwalitatief onderzoek door gebruikers en experten te ondervragen (zoals de conspectus-methode, critical incidence onderzoek, ...). Maar je kunt ook kiezen voor een kwantitatieve aanpak (cijfertjes !). Dan ga je aan de slag met materiaal uit je eigen systeem of uit andere systemen (benchmarken). In de afgelopen halve eeuw zijn tal van methodieken ontwikkeld en die hebben geleid tot afgeleide producten zoals C-Opt en RCB. Er ontstonden ook geïntegreerde modellen, die een kwalitatieve en kwantitatieve input combineren, zoals het PMC-model van bureau Leemans. Deze instrumenten worden reeds in tal van bibliotheken gebruikt.

Wij gaan ons vrijdag concentreren op de "oer-modellen", die uitgaan van statistisch onderzoek naar de circulatie van de collectie. De bekendste modellen zijn de use-factor, z-score, Gütersloh, Münster, McClellan en Doucet-Larbre. Informatie over deze modellen is vooral anderstalig (Duits, Engels en Frans). Sabina Lauro, momenteel biblithecaris in Jette, bundelde enkele jaren geleden de genoemde modellen in haar eindwerk : "Boeken in cijfers : toepassing van kwantitatieve methoden voor de collectievorming in een openbare bibliotheek" (Bibliotheekschool Gent). Daarvan heb ik dankbaar gebruik gemaakt.

Om deze modellen wat makkelijker uit te proberen, heb ik ze in een rekenblad gestopt. Het is nog een draft-versie, maar het zou reeds perfect moeten werken. Je kunt het rekenblad (opgelet : ODS-formaat, Open Office) met de kant en klare formules downloaden via deze link.

Er wordt (nog) geen handleiding bijgevoegd, maar doe-het-zelvers zullen hun weg wellicht wel vinden. Toch enkele aandachtspunten :

De eerste kolom is steeds de onderverdeling van de rubrieken

In het gele vakje (onderaan) wordt het aantal materialen gevraagd waarvoor er budget is, dit kan berekend worden door het vooropgestelde budget te delen met een een gemiddelde boekenprijs

Het rekenblad is (deels) beveiligd, maar je hebt geen paswoord nodig om aan de formules te raken

Om eventuele foutmeldingen te vermijden : de overbodige rijen invullen (eventueel met een 0) of wissen

Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.

Corporate blogging (2)

2008-02-25T14:04:00.000+01:00

Op een blogpost uit mei 2007 maakte ik reeds melding dat Belgische organisaties slechts traag op gang komen bij het creëren van een heuse corporate weblog. Toch is er langzaam een kentering aan het komen. Technologie- en marketingbedrijven kunnen uiteraard niet achterblijven, maar ook andere bedrijfjes doen interessante dingen.

Volledige overzichten zijn moeilijk/niet te vinden. Ze zitten in een bepaalde niche (technologie, ...), zijn verouderd of zijn sterk regionaal gekleurd : zoals ofwel zijn

Enkele voorbeelden :
Voor "papier"-mensen (boekbinden, origami, ...) is er "Atelier Plano", een blog zonder veel franje, zelfs zonder eigen domeinnaam. Toch is deze hele marketing- en verkoopsbeleid opgebouwd via de blog. De bijna dagelijkse publicering van artikels zorgt voor een grote aantrekkingskracht van deze nicheblog.

Nog een leuke bedrijfsblog gevonden (veel minder informatief, maar zeer amusant) : de superette Ingro/de Spar van Rillaar. De blog hangt aan een goed uitgewerkte website. Zeer opvallend voor deze sector !

Het zijn beide blogs die al ettelijke tijd meegaan. Onder het motto : "een blog beginnen is niet moeilijk, maar dat volhouden !", kan dit tellen. Bekende corporate blogs zijn ondertussen immers op een laag pitje gezet (reeds maanden geen activiteit) zoals Kandl.

Waarschijnlijk houden er velen er ontgoocheld mee op bij gebrek aan respons of onmiddellijke ROI.

Toch is een corporate blog een wezenlijk deel van het communicatiebeleid van een organisatie die zijn aanwezigheid op het internet wil verankeren. Vandaag willen Jan Jacobs en ikzelf dat aantonen in onze workshop "corporate blogging". (Dit bericht publiceren we trouwens even vlug tijdens de workshop).

Extra informatie over corporate blogging vind je terug onder deze linkverzameling.

Een tip om als klein bedrijf of kleine organisatie tot een succesvolle blog te komen is samenwerken. Niet alleen genereer je meer content, je zorgt ook voor een betere ranking bij de zoekmachines door de verschillende links naar de afzonderlijke websites van de organisaties.

Deze blog is daar een voorbeeld van (Kenta en Maarifa), maar ook de blog die Jan Jacobs beheert is een samenwerking van verschillende zelfstandige coaches : www.slimmerwerken.be.

Blu-ray wint van HD-DVD maar is misschien wel eens de laatste optische drager...

2008-02-20T19:53:00.000+01:00

Gejuich in het kamp van Sony en Philips want Toshiba gooit de handdoek in de ring. De HD-DVD wordt niet verder ontwikkeld waardoor de Blu-ray disc vrije baan heeft als opvolger van de DVD in de wereld van optische informatiedragers. De Blu-ray disc wordt gelezen met een blauwe laser - vandaar de naam - in plaats van een rode zoals bij de CD en DVD. Het schijfje kan tot 50GB bevatten! Fijn dus voor de filmindustrie die eindelijk films in High Definition aan de man kan brengen.
Maar... misschien is dit wel het laatste schijfje dat het levenslicht ziet. Want in de wereld van de magnetische dragers (harde schijven) wordt allang in Terabytes geteld. Ok, een magnetische drager is wat kwetsbaarder dan een optische variant. Maar als je je serverpark goed op orde hebt en je data op verschillende lokaties bewaart, kan je alles vrij veilig bewaren voor de lange termijn.
Ik ben er van overtuigd dat de informatiemarkt onomkeerbaar de weg van het netwerk is ingeslagen en dat streaming video het duidelijk zal halen van offline dragers...
Voor mij voorlopig dus nog geen Blu-rayspeler thuis.

Digitaal bladeren in Oosterse prenten

2008-02-12T16:35:00.000+01:00

Vorige week werd het Chinese Nieuwjaar overal ter wereld ingeluid. Voor de Erfgoedcel Brugge een uitgelezen moment om hun nieuwe digitale historische bron aan het publiek voor te stellen: het Oosters Album. Dit album is een verzameling van prachtige 'Chinese' prenten door drie Brugse kunstenaars. Bij elke prent krijg je een uitgebreide beschrijving.
De technische realisatie is van de hand van Pictura.

Een fascinerend kunstwerkje...

Besparen dankzij Web 2.0

2008-02-07T19:44:00.000+01:00

Serverruimte is de laatste decennia spotgoedkoop geworden. Vooral als je bedenkt waar we vandaan komen. Op bijgaande grafiek (bron : Substituting Images for Books: The Economics for Libraries / Michael Lesk (een vrij oud artikel over digitalisering van boeken, maar nog steeds lezenswaardig)) merk je hoe snel de prijs gedaald is voor digitale opslag.

Maar deze trend is uiteraard relatief. Waar vroeger enkel informatie met weinig of geen opmaak opgeslagen werd (tekst, zuivere data, ...) wordt nu ook verwacht dat je moeiteloos afbeeldingen, bewegend beeld, grafische opmaak, geluid, ... kunt opslaan. Tekst wordt ook steeds meer bewaard als een afbeelding (.pdf, .tiff, ...) en zoals we weten is het vooral deze multimedia die de ruimtevreter is.

Dit betekent dat niet alleen de prijs van een digitaal archief, maar ook de hosting van een website vrij hoog kan oplopen. Toch kan je veel hostingsruimte besparen door in te spelen op de mogelijkheden die Web2.0-sites je bieden. Enkele voorbeelden :

Office-documenten (MS en OO) kun je makkelijk kwijt op Google-docs en Zoho. Even een link leggen van je website naar het bewuste document en klaar is kees. Trouwens beide systemen bieden ook grandioze mogelijkheden om met verschillende mensen verder te werken aan hetzelfde document.

Voor presentaties biedt slideshare bijkomende mogelijkheden. Je kan immers je eigen (of een andere) presentatie "embedden" in je website. Dit betekent dat je presentaties getoond worden binnen je eigen site. Klik maar eens op "widgets" als je er meer wilt over weten.

Een filmpje embedden ? Geen probleem : wat zoekwerk in YouTube en je vind hier ook de manier om een filmpje op je blog of site te plaatsen, zonder serverruimte te verspillen.

Embedden bestaat erin dat je een stukje code kopieert en plakt in de code van je website of blog. Als je je afvroeg of het nog nuttig was om iets van html te kennen : ja dus ;-). Content management systemen, zoals Joomla!, hebben gebruiksvriendelijker mogelijkheden om dit voor elkaar te krijgen.

Foto's kun je dan weer kwijt op Flickr en Picasa. Met een eenvoudige link naar je foto op deze sites kun je al veel verwezenlijken, maar beide systemen laten ook toe om een hele galerij te embedden via het creëren van een zogenaamde badge.

Eén nadeel toch : wat met de continuïteit van deze sites ? Wat als deze sites om de één of andere reden moeten stoppen of de bereikbaarheid niet meer kunnen garanderen. Dus : altijd zorgen voor back-up. Dit kan lokaal, maar je kan ook je documenten bewaren op twee onafhankelijke systemen, zoals Flickr en Picasa.

compatibilteitspakket office 2007?

2008-02-01T13:58:00.000+01:00

Ik lees graag Tips & Advies van Indicator. In elke aflevering zit altijd wel wat nuttigs voor de zelfstandige mens. Maar met hun jongste nummer van 17 januari deden ze toch even mijn wenkbrauwen fronsen.

Ze hebben vastgesteld dat documenten gemaakt met Microsofts Office 2007 niet geopend kunnen worden met oudere office-versies. Gelukkig - volgens hen - bestaat er een compatibiliteitspakket dat gratis (!) te downloaden is.
Dat is correct natuurlijk. Maar als advies had ik liever gezien dat iemand die een document verstuurt dit eerst en vooral niet doet als Word2007 (.docx). Je kan het document opslaan in een oudere versie, bijvoorbeeld. Of nog beter: verstuur het als pdf als de ontvanger het document niet moet kunnen bewerken. Bijna alle documenten die ik verstuur zijn in pdf, zodat ik zeker ben dat de vormgeving zoals ik ze zie net hetzelfde is als bij de ontvanger.
Zelf ben ik overigens een tevreden gebruiker van OpenOffice. Alle kantoordocumenten maak ik ermee. Ik kan er alles wat binnenkomt mee openen. Behalve de nieuwe Office 2007-bestanden helaas. Naar het schijnt moeten we daarop wachten tot september 2008.

Het is de plicht van de verzender van een boodschap dat die goed begrepen wordt. Je stuurt toch ook geen brief met een speciale inkt die je alleen met een aangepaste lamp kan lezen. Ook al is die lamp dan nog gratis te verkrijgen.

De digitale bibliotheek

2008-01-24T15:27:00.000+01:00

Vooreerst een welgemeende "dank u" aan onze lezers. Volgens de website van Metatale behoren we tot de 100 invloedrijkste blogs van Vlaanderen en dat hebben we natuurlijk aan onze invloedrijke lezers te danken ! Dat maakt het competitiebeest in ons wakker en volgend jaar willen we nog beter doen. Maar dan moeten we als goed voornemen voor 2008 misschien wat meer in de pen kruipen ;-)

(trouwens t.a.v. de analisten van Metatale : de bak Duvel is onder weg)
Dinsdag was ik uitgenodigd door de bibliotheken van de Vlaamse overheid om een presentatie te houden over het beheer van digitale collecties. Mijn presentatie probeerde in een kort tijdsbestek zoveel mogelijk elementen van een digitale bibliotheek te belichten : van het technologische tot het sociale luik van zo'n bibliotheek, van repositories tot web2.0. Op slideshare vind je een versie die de 90 pagina's overstijgt, maar wees gerust : die heb ik "live" wel een pak ingekort.

Daarna kwamen de mensen van de Informatheek van het Vlaamse Parlement met hun verhaal uit de praktijk. Met hun no-nonsense aanpak timmeren ze reeds vele jaren aan de weg om digitale content beschikbaar te stellen. Met een schitterende portaal tot gevolg. Verwacht geen technologische tierlantijntjes, maar een aanbod op maat van de klant. De vraaggestuurde Delphi-aanpak (www.bronnenwijzer.be) in een niet openbare bibliotheek. Een typerende annekdote was hoe de uitbouw van website van het Vlaams Parlement tegen hun zin in hun maag gespitst werd, maar dat blijkt nu enorme kansen te bieden voor de verdere aanpak van de digitale content.

De organisatoren hadden de bedoeling met deze eerste bijeenkomst een leermoment te bieden, maar nog meer om de collega's aan te zetten tot netwerken. De receptie en de broodjes achteraf werden in elk geval door iedereen gesmaakt en verschillende contacten werden gelegd. De eerste, belangrijke stap naar de uitbouw van een digitale bibliotheek (in welke vorm dan ook ook) voor de Vlaamse overheid werd gezet : iedereen meekrijgen in het verhaal. Deze bottom-up strategie heeft alvast een grotere kans op slagen dan het zoveelste masterplan. Veel bibliotheken kunnen immers nu reeds verschillende innovaties op hun conto schrijven, de niet-academische Vlaamse repositories zijn bijvoorbeeld allemaal te vinden in bibliotheken van de Vlaamse Overheid. Know-how en enthousiasme in overvloed. Hou deze bibliotheken in het oog ...

Titanenstrijd in 2008

2008-01-08T10:30:00.000+01:00

Het wordt leuk trendwatchen in 2008. De titanen zijn opgewarmd en klaar voor de ring. De tent zit tot de nok gevuld.

Met aan de rechterkant van de ring: Wikipedia.
Wikipedia start eigen zoekmachine WikiSearch.
Aan de linkerzijde: Google.
Google start met eigen encyclopedie Knol

Een encyclopedie maakt een zoekmachine en een zoekmachine maakt een encyclopedie. De Web2.0-gemeenschap tegen een van de grootste bedrijven op de informatiemarkt. Interessant.

Jarenlang waren Microsoft en Apple een geliefd twistonderwerp aan de toog. Maar de echte 'personal computer' is al een tijdje naar het achterplan verschoven ten voordele van online opslag en kennisdeling. Ook net bij het begin van 2008 lees ik dat Bill Gates het strijdtoneel verlaat...

Afbeeldingen gebruiken in presentaties en op het web

2007-12-21T14:45:00.000+01:00

Om een presentatie, een website of blog te verfraaien zijn afbeeldingen en foto's onontbeerlijk. Toch kan je niet zomaar bestaande afbeeldingen overnemen. Hier spelen namelijk twee rechtsprincipes : het auteursrecht (copyright) en het afbeeldingsrecht (privacy). Je moet dus toestemming hebben van de auteur en de personen die afgebeeld worden. Dit allemaal uitzoeken kost tijd en geld. Je kan overwegen het risico te nemen omdat het een presentatie betreft voor een kleine groep, maar voor je het weet staat je presentatie op Slideshare.

Je kan natuurlijk ook creatief aan de slag met een tekenprogramma, scanner of fototoestel. Er is natuurlijk het bestand van afbeeldingen binnen MS-Office, maar o zo afgezaagd. Met enkele trucjes vind je makkelijk afbeeldingen en foto's terug die je mag gebruiken (met of zonder enige restricties).

Als je naar de Wikipedia surft, tref je de link aan naar Wikimedia commons, een database met foto's en afbeeldingen die vallen onder de GNU Free Documentation License. Dit is een copyright-licentie die stelt dat je de afbeeldingen vrij mag herbruiken.

Iets complexer zijn de Creative Commons : een set van auteursrechten die beheerd wordt door een internationale non-profitorganisatie.
Op de site vind je enkele databanken met allerhande media die je mag gebruiken onder bepaalde voorwaarden (bijv. niet voor commercieel gebruik, naamsvermelding, ...). Wat Creative Commons zijn vind je uiteraard uitgelegd op hun website en ze hebben daar ook enkele fijne video's met tekst en uitleg.

Ook op de bekende foto-databank Flickr vind je een link naar afbeeldingen met een creative commons-licentie.



Joomla! opnieuw verkozen tot beste open source cms
2007-12-03T12:23:00.000+01:00
Het is hen weer gelukt : Joomla! won opnieuw de "Best PHP Open Source Content Management System" for 2007. Voor hen die het nog niet weten : Joomla! is een gratis en open source content management systeem waarmee je snel een website kan bouwen. Het is ondertussen waanzinnig populair, ondermeer door de steeds groeiende lijst van uiterst makkelijk te installeren plug-ins (e-commerce, RSS, formulieren, ...).

Zo is de nieuwe site van Bibliotheek.be en ook mijn eigen site opgebouwd met Joomla!

In het jury-rapport stond ondermeer : possibly one of the biggest success stories in open source of late
 
Factoren die meespeelden in het toekennen van de prijs waren ondermeer :

Most notably its good front-end for administrators and end-users, which gives users a simple and traditional company website straight out of the box. Once again, judges commented on the size and responsiveness of the community, which translates to potential problems being dealt with quickly.
Dit succes is des te opvallend omdat de eerste versie, als een variant op Mambo, pas eind 2005 werd gelanceerd. Maar het is ondertussen de meest gedownloade CMS in de wereld.

Het Vlaamse CMS Drupal werd tweede. En zo werd ook mijn top-2 bevestigd.

Maarifa doet zijn duit in het zakje door een workshop over Joomla! te organiseren, die doorgaat op dinsdag 18 december 2007  in Gent. Snel inschrijven is de boodschap.

Inschrijven kan via de website : www.maarifa.be > workshops > webdesign

De opleiding gaat door in de Bibliotheekschool van Gent (cvo VSPW vzw).


Een strategische visie op Web2.0
2007-11-27T13:36:00.000+01:00

Op het afgelopen NVB-congres (15 november 2007) presenteerde ik een eerste draft van een strategische aanpak van Web2.0 in een organisatie. Deze draft vind je op slideshare.
Als bewonderaar van Ilya Prigogine (1917-2003) nam ik zijn chaostheorie als uitgangspunt. In een citaat kort voor zijn overlijden sprak hij reeds :
We leven in een transitie naar een informatiesamenleving. Dat vraagt een nieuw vocabularium. Ik denk dat termen als chaos en zelforganisatie soms misschien oppervlakkig worden gebruikt, maar het gaat toch in de goede richting. Internet, dat is zelforganisatie. Het is een voorbeeld van iets spontaans, buiten elke traditionele aanpak. En het werkt toch. [Ilya Prigogine / Anna Luyten. In : Knack (11 juli 2007)]
Deze visie gaat helemaal op voor Web2.0 : een  komen en gaan van applicaties, systemen, kanalen en actoren waarbij het onmogelijk is om het overzicht te behouden. Hij heeft de opkomst van Web2.0 niet meer mogen meemaken, maar zou zich over de huidige wildgroei niet te veel zorgen gemaakt hebben. Zijn onderzoek heeft immers aangetoond dat een wanordelijk systeem door minieme interne veranderingen toch een ordelijke staat kan verkrijgen. Hij had het hoog op met de menselijke creativiteit, dus alles komt wel op zijn pootjes ...

Zelforganisatie is in mijn ogen echter iets om te laten gebeuren op macroniveau. Organisaties hebben vaak niet de tijd om iets op een organische wijze te laten groeien en doen dan ook beroep op hulpmiddelen om de groei te versnellen en te sturen.

In mijn presentatie behandelde ik verschillende managementtechnieken, die hiervoor in aanmerking zouden komen. Op mijn laatste slide van mijn presentatie heb ik een aanzet gegeven tot een meetinstrument voor het integratieniveau van Web 2.0 in een organisatie. Misschien wil jij wel de uitdaging aan om dit even uit te testen op jouw organisatie ? Stuur gerust je opmerkingen en feedback. 



 



nvb-congres
2007-11-20T15:02:00.000+01:00
Die deadlines toch ! Enkele hectische weken achter de rug en daarom geen tijd gevonden om iets zinvols te schrijven. Gelukkig bieden er zich nu enkele minder stormachtige weken aan (eindelijk nog eens langer dan 5 uur slapen !) en mijn inspiratie is veelbelovend.

Afgelopen donderdag was het NVB-congres, een samenkomst van Nederlandse informatie-professionals in Ede. De evenknie van onze "Informatie 2007" : interessante lezingen, grote beurs en een uitgelezen kans op netwerking. Alleen zeer jammer dat er zo weinig Vlaamse bezoekers waren, die "eilandjesmentaliteit" toch van de Vlamingen.

Aan de Vlaamse sprekers zal het niet liggen : we waren met drie. Stefaan  hield een zeer bevlogen uiteenzetting over gaming in de bibliotheek. Eva was, als buitenlandse, dus neutrale waarnemer, dagvoorzitter en moderator van het onderdeel opleidingen. In het panelgesprek waren er zeer scherpe (on-Vlaamse) discussies tussen de opleidingen. Ook de studenten in de zaal lieten zich niet onbetuigd. Toch leek het me, met de Vlaamse context in het achterhoofd, een discussie over punten en komma's.  Er bleek immers veel visie aanwezig bij de meeste sprekers. Ondanks de nog niet denderende instroom was de crisissfeer die ik enkele jaren terug ervaarde, helemaal  weg.

Zo'n openbaar debat zou ook in Vlaanderen veel kunnen betekenen. Tijdens het debat was er heel wat belangstelling voor de uitleg die Eva gaf over ons modulair systeem, waardoor de vraag naar gespecialiseerde trajecten ondervangen zou kunnen worden. Dit ervaarde ik enkele jaren terug ook toen ik vol trots op een vorig NVB-congres het toenmalig plan ontvouwde hoe de Vlaamse bibliotheekopleidingen zouden hervormd worden. Helaas ...

Op een volgende post bespreek ik mijn eigen uiteenzetting over de strategische aanpak  van Web 2.0. Mijn presentatie vind je alvast op slideshare.


Actie tegen de keuzeterreur
2007-10-31T18:56:00.000+01:00

Tja, hier ben ik weer met één van mijn stokpaardjes : klanten aan het lijntje houden met geautomatiseerde call centers als een misbegrepen vorm van procesmanagement en zogenaamde optimalisatie van informatiestromen.

Ik moest aan mijn vorige posts (Swicki en Over processen, informatie- en communicatiebeleid en klantentevredenheid) terugdenken toen ik de Humo van deze week opensloeg. De laatste tijd heb ik bitter weinig tijd om de Humo uit te lezen, laat staan om televisie te kijken, maar een vast ritueel is het lezen van de "zappa"-rubriek van de onvolprezen Patrick de Witte (pdw). In "Zappa" worden de komende televisieprogramma's op een licht surrealistische en vrij hilarische wijze tegen het licht gehouden. Over de aankondiging van de nieuwe reeks consumentenprogramma's "Radar" schrijft hij volgende annekdote :

Lezen jullie mee, Belgacom en Telenet ? De 75-jarige Mona Shaw trok met een klauwhamer naar de kantoren van Comcast, in Manassas, Virginia. Het bedrijf had haar een basispakket telefoon-internet-kabeltelevisie verkocht maar dat raakte maar niet geïnstalleerd. (...) Mona sloeg bij binnenkomst meteen enkele monitors, keyboards en telefoons naar hun moer, onder het roepen van 'heb ik NU jullie aandacht?"', werd gearresteerd, kreeg een boete, maar heeft nu wel een vlot werkende telefoon-kabel-en internetverbinding via het concurrerende Verizon. 

Iets om als "kloteklanten" te overwegen ?

Een hilarisch filmpje (uit Dr. Who) over call centers vind je op YouTube :




Web 3.0 of Web 2.1 ?
2007-10-26T20:58:00.000+02:00
Herken je dit : eigenlijk besef je dat de discussie geen enkel doel dient, maar je kunt je niet laten er mee te moeien. Of het nu gaat over de smaak van het bier, de uitstraling van een actrice of de komst van Web 3.0 ?

Maar als Gartner, één van de grootste IT-onderzoeksbureau's er zich gaat mee moeien, wil ik het ook niet laten. Terwijl het grootste deel van onze medemensen Web 2.0 niets kan situeren, zijn de marketeers Web 3.0 reeds aan het verkopen. Marketeers verkopen immers geen producten meer, ze verkopen merken  ... En is Web3.0 meer dan een merk, een idee, een concept ?

In september hield Gartner in Las Vegas een "web inovation summit" en behandelde de (artificiële ?) hype rond Web 3.0. Volgens de aanwezige analisten is het inderdaad een storm in een glas water en gaat het over enkele kleine aanpassingen aan de Web2.0-toepassingen. Web 2.1 dus in plaats van Web 3.0. Maar de aanbieders van de vernieuwde toepassingen willen natuurlijk hun innovaties beklemtonen door het voor te stellen als een nieuwe generatie.

Wat zijn nu die vernieuwingen ? Uiteraard de komst van de virtuele werelden en de mogelijk om via avatars  te navigeren. Anderzijds is er het ook reeds eeuwen aangekondigde semantische web. Maar volgens diezelfde analisten zijn die niet zo revolutionair.

Critici plaatsen daar tegenover dat ook Web 2.0 niet meer dan een marketingterm is en dat de zogenaamde vernieuwende technologie niet meer is dan een samenraapsel is van bestaande technologieën (Ajax !) en dat tagging ook maar een kwestie is van design.

Een interessante post over de zogenaamde vernieuwende aspecten van Web 3.0 lees je trouwens op de blog van Nova Spivack. Vooral zijn idee over semantische sociale netwerken is interessant :

"For a specific example, take social networking. We are seeing much talk about "opening  up the social graph" so that social networks are more connected and portable. Ultimately to do this right, the social graph should be represented using Semantic Web standards, so that it truly is not only open but also easily extensible and mashable with other data."

Oh, ja waar ging het ook al weer over bij Web2.0 ?
"Let's connect people", juist, ja.


Open Source
2007-10-23T16:23:00.000+02:00
 Daarjuist had ik een leuke babbel met Frédéric Barbier van Advanced Projects & Products en verantwoordelijke voor de Ingres-afdeling. We hebben het gehad over relationele databanken, business intelligence en open source. Ingres is dat alles : het is één van de oudste relationele databanken en was ooit de grote concurrent van Oracle. Na enkele moeilijke jaren is Ingres sinds 2005 opnieuw onafhankelijk en gooit het duidelijk over een andere boeg. Het bedrijf profileert zich expliciet als een aanbieder van open source-software. Die stap bewijst ook dat open source niet langer enkel de "not-for-profit"-gedachte huldigt en dat de mythe van open source = gratis steeds meer doorprikt wordt. Het business-model dat gebaseerd is op open source biedt immers verschillende voordelen, zoals een soepele en dus snellere ontwikkeling van de software en een grotere garantie tot blijvende beschikbaarheid van de data. Toch blijven er over open source de nodige misverstanden bestaan. Op de site van Ingres vind je trouwens een interessant artikel over de 6 grote mythes over open source.


De digitale kloof
2007-10-19T15:44:00.001+02:00
Met het gevaar om vijgen na pasen te behandelen : enkele weken geleden bracht de Vlaamse overheid een rapport uit over de digitale kloof in Vlaanderen.

Dit is een onderwerp dat mij nauw aan het hart ligt. Ik heb me daar het afgelopen decennium in verdiept, alhoewel ik de laatste jaren het onderwerp wat losgelaten heb.

Op Informatie 1999 was ik key-notespreker en heb toen voor de congresbundel een artikel geschreven over "Informatie-armoede". Ik heb daarjuist de diskette (waar is de tijd) van onder het stof gehaald en de tekst op Google-docs gepubliceerd. Het was een aangename herontdekking.

Het onderzoek moet ik nog eens grondig doornemen, maar misschien reeds volgende kritiek in de marge : het lijkt opnieuw een kwantitatief rapport geworden : hoeveel pc's, hoeveel uren zitten we op het internet, ...

Dit zegt niet zo veel over de eigenlijke graad van "digibetisme". Een analfabeet kan trouwens ook boeken in huis hebben zonder ze te kunnen lezen. En de duur dat we op het internet vertoeven, kan ook een negatieve indicatie zijn : we vinden niet wat we zoeken.

Een voorbeeld dat ik reeds tien jaar geleden gaf : de snelheid van antwoorden via e-mail versus andere kanalen door overheden en de daaruit voortvloeiende onbedoelde discriminatie.

Het probleem van de informatiearmoede is minder een discussie over bezit en toegang tot de digitale media, maar wel over het gebruik ervan.

In plaats van "aalmoezen" te geven aan mensen die een pc aanschaffen, zou de overheid meer moeten investeren in voorzieningen die zowel de faciliteiten als de ondersteuning en begeleiding aanbieden. "Internet voor iedereen" was een helaas een halfslachtig initiatief.

Een taak die de openbare bibliotheek niet zou mogen laten liggen, maar helaas ... Is er reeds onderzocht in hoeveel bibliotheken mensen kunnen mailen ? Waar kan men reeds gebruik maken  van tekstverwerking ed. ? Zijn de competenties aanwezig bij het personeel om gebruikers bij te staan ?


Boeken in de praktijk
2007-10-17T21:47:00.000+02:00
Onder het motto "het moet niet altijd serieus zijn" :

Toen ik enkele weken geleden in de Hoofdstedelijke Openbare Bibliotheek was om de sessies "wieden in vertrouwen", een opdracht van het VCOB, te geven, had Guido Verschaeren, hoofd van de gedrukte media, enkele illustraties van werken die de bibliotheek moest wieden wegens beschadigingen. De voorbeelden waren echter zo hilarisch dat hij ze achterhield. Hierbij vind je twee covers van boeken uit de hoofdstedelijke bibliotheek die in de praktijk gezet zijn door hun ontleners.


Het einde van de bibliotheekopleidingen ?
2007-10-12T12:29:00.000+02:00
Toen ik mijn eerste stappen in het bibliotheekwerkveld zette, kwam de toenmalige burgemeester bij ons in de bibliotheek en liet zich ontvallen : "Een bibliotheek openhouden is toch iets voor vrijwilligers". De oud-bibliothecaresse, die inwoonde in die bibliotheek en mooi geportretteerd werd in één van de boeken van Geertrui Daem, kwam in die periode naar mij en zei : "Dit is toch geen beroep voor een man." Dit was ongeveer  15 jaar geleden ...

Daaraan moest ik terugdenken toen ik het bericht op de VVBAD-site las : "VVBAD bezorgd over de bibliotheekopleidingen". In de laatste decennia hebben we in de bibliotheek- en informatiewereld een enorme stap vooruit gezet. De sector heeft een ongekende professionaliteit bereikt en in die slipstream hebben ook de bibliotheek- en archiefopleidingen hun voordeel gedaan. Maar ook omgekeerd : aan de Biblitoheekschool van Gent hadden we er een erezaak van gemaakt om de nieuwe ontwikkelingen in de sector niet alleen te volgen, maar ook voor te zijn. Middelen waren er niet, bijscholen deden we in onze vrije tijd en betaalden we grotendeels uit eigen zak en tijd om zelf te onderzoeken of te publiceren was er niet.

Maar een gouden tijd lag in het verschiet : de aangekondigde BaMa-structuur zou de bibliotheekopleidingen een nieuw elan geven. We droomden luidop van een bibliotheekopleiding naar Deens model : alle opleidingen in één verticale structuur en een optimale doorstroming.

Ik stelde zelfs vier jaar geleden dit concept gaan voor op het NVB-congres in Nederland. Mijn presentatie vind je nog in de Darlin-database. De presentatie had de toepasselijke naam : "tussen werkelijkheid en droom".

Helaas die droom is doorprikt : de structuur wordt zo onnodig complex dat zeker de kwaliteit, maar zelfs de volledige toekomst van de opleidingen in gevaar is. En wat dan ? Enkel  opleidingen op de werkvloer ? Als ik cynisch zou zijn, zou ik dit als zelfstandig aanbieder van trainingen toejuichen. Maar natuurlijk ben ik niet gebaad met een zieltogende sector.

Plooien bibliotheken zich straks terug op een klein clubje bibliofielen, die de papieren boeken zullen koesteren ? Terwijl in deze complexe informatiemaatschappij meer dan ooit behoefte is aan complexe informatievaardigheden :
de openbare bibliotheek wordt steeds meer de plaats voor een democratische en kwaliteitsvolle toegang tot het brede spectrum van informatie
scholen schieten te kort in het aanleren van informatievaardigheden
onderzoekers krijgen te maken met een steeds groter wordende diversiteit aan bronnen
de informatievoorziening van de overheid wordt steeds complexer
organisaties en bedrijven hebben nood aan een gestructureerde aanpak van de informatieoverdaad
...
Ook voor  Commissaresse was het bericht van de VVBAD het sein om uit te halen naar de uitzichtloze situatie waarin de opleidingen beland zijn. Het is een lezenswaardig pamflet.

Als collega van Commissaresse aan de Bibliotheekschool kan ik haar alleen maar bijtreden. Na enkele jaren van hoop op en werken aan een volwaardige bibliotheek- en informatieopleidingsstructuur is die hoop bruusk omgeslagen in wanhoop. De afgelopen jaren hebben we een opleiding opgebouwd van een ongekende kwaliteit en dit met weinig meer dan het enthousiasme van de docenten, medewerkers en cursisten. En nu vrees ik dat ook dat enthousiasme snel zou kunnen tanen ...

Nu ik mijn opdracht (na meer dan 12 jaar doceren) verminderd heb tot een symbolisch aandeel tvv van mijn zelfstandige activiteiten, voel ik mij, in een zwartgallige bui, als de rat die het zinkende schip verlaat.

Maar laat dat Commissaresse en de andere collega's niet weerhouden om er voor alsnog iets van te maken en laat het wel duidelijk zijn dat ik nog steeds met enorm veel plezier beleef aan het doceren en discussiëren met de cursisten.

Misschien kan deze blogpost de start zijn van een een gezamenlijke guerrilla-marketing campagne  ;-) Bibloggers, aller landen, verenig u !


Swicki
2007-10-10T21:42:00.000+02:00

Dit is mijn eerste post na een vrij lange afwezigheid : onder het adagium "storingen hebben voorrang" heb ik een volle week gespendeerd (tussen het andere werk door) om mijn website online te krijgen. De verhuis van de ene host naar de andere liep helaas niet zonder problemen. Misschien was het een stille wraak omwille van mijn post over "kloteklanten".

Mijn toenmalige bevindingen werden door de perikelen met de website nog maar eens bevestigd. Bij mijn oude hostingsmaatschappij kreeg ik in die week weer eens te maken met de "keuzeterreur" : eindeloos cijfers intoetsen op je telefoontoestel en als je dan uiteindelijk toch iemand aan de lijn kreeg, bleek je het verkeerde nummer gedraaid te hebben en moest je van voor af aan beginnen. De muren opgelopen heb ik,  want mailen was niet beter : soms wachttijden van vijf dagen.

Dan scoort mijn huidige hostingsmaatschappij (voorlopig) toch beter : om 5 uur 's nachts werd daar de telefoon onmiddellijk opgenomen zonder voorafgaande toetscombinaties.

Maar het is niet de bedoeling om mijn frustraties af te reageren op deze blog (ik ben nochtans goed bezig), maar hiermee wil ik me wel verontschuldigen voor mijn onbereikbaarheid.

Allé, toch iets inhoudelijks : Swicki's. Ik heb me daarjuist op de swicki's gestort en op het eerste zicht lijkt dit het gadgetgehalte van veel web2.0-toepassingen te overstijgen. Het Amerikaanse bedrijf Eurekster ontwikkelde dit zoekinstrument geheel in de geest van web2.0 (Tag- of fotowolk, weet je wel) en zou ideaal zijn om je blog of website te laten doorzoeken.
Het bijzondere is evenwel dat het systeem leert van de bezoekers en van hun klikgedrag. Bezoekers kunnen immers ook "stemmen" op de voor hen interessante links. Daardoor worden de zoekresultaten soms snel aangepast en zouden bezoekers sneller de gewenste informatie vinden. Voor organisaties met complexe websites kan dit trouwens een aanvulling vormen op de normale zoekinterface en zorgt voor waardevolle informatie over het zoekgedrag van de bezoekers.
Ritanila (Rita Niland) plaatste alvast een swicki op haar blog, maar is nog niet helemaal overtuigd, zoals je kan lezen op haar blog. Haar swicki vind je hier. 
Binnenkort misschien hier op de site, maar ik ga het toch nog even op zijn waarde checken.
Jan


EuroNews - een Europese Digitale Bibliotheek
2007-10-01T16:42:00.000+02:00

EuroNews selecteerde een aantal Europese organisaties en bedrijven die elk op hun manier meewerken aan een Europese Digitale Bibliotheek en maakte er een nieuwsitem van.



In Europe, the race is on to digitise our cultural heritage. The goal is to create a European Digital Library containing all our cultural knowledge, accessible to everyone, preserved for ever.
But is this the end of the traditional book?

Passeren de revue:
Geert Willems - KULeuven/EPOCH
Ewoud Sanders - Haarlem
Astrid Verheusen - Koninklijke Bibliotheek Nederland
Reinder Storm - Koninklijke Bibliotheek Nederland
Vitus Bosch - Quidenus Technologies
Onno Zaman - Pictura Imaginis

Het geeft een idee van wat er kan en wat er allemaal nog te doen staat...

Fascinerende tijden.


Roddelmanagement
2007-09-24T12:52:00.000+02:00


Daarjuist heb ik mij toch even verslikt in mijn muesli. In het Nieuwsblad stond een verslag van een onderzoek van het Amerikaanse adviesbureau Steelcase. 

De laatste weken ben ik immers opnieuw in actie geschoten met mijn onderzoek voor mijn masterproef "Strategisch informatiemanagement als voorwaarde voor een goed bestuur". Druk bezig met processen uit te tekenen, concepten te ontwerpen en Informatiestromen en -opslag zo formeel mogelijk in kaart brengen. 

En nu besluit Chris Congdon van Steelcase dat de informele circuits misschien nog belangrijker zijn. Roddelen, in het Engels klinkt het wat genuanceerder : water-cooler conversations, blijkt bedrijven enorm vooruit te helpen. 

“The way news travels at work – both formally and informally – is fascinating to watch,” said Chris Congdon, manager of corporate marketing for Steelcase.  “Every workplace has the person or persons who know the scoop, at Steelcase we call those people hubs, and others that have the ability to grant access to people or information in the office; these are gatekeepers.  Knowing who these people are and how information flows within an organization grants great insight for management and can be leveraged for increased productivity through space planning.”
(bron : http://www.steelcase.com/na/steelcase_examines_water_cool_News.aspx?f=25782)

Ik wist dat roddelen, of houden we het op koffie-klets, in grote organisaties belangrijk is voor de sociale cohesie en de integratie van nieuwkomers, maar dat deze informele informatiecircuits ook hun meerwaarde hebben voor de formele informatiedoorstroming in grote organisaties is voor mij nieuw. 

Toch sluit dit aan bij bepaalde managementprincipes, zoals het concept van "skip levels", waarbij het topmanagement op gezette tijden op lagere echelons even zijn opwachting maakt om misverstanden te voorkomen die zouden ontstaan door een te lange communicatieketen. Herinner je het spelletje uit je kindertijd : een zin doorfluisteren in een kring kinderen en dan lachen met het uiteindelijke resultaat. 

Ook het principe van de "onmiddellijke communicatie" sluit hier bij aan. Ongenoegen en verwarring is in organisaties vaak een gevolg van de late formele communicatie van de directie. Het nieuws heeft dan al vaak in gekleurde vorm de werknemers bereikt via de "water-cooler conversations" (toch een mooi woord ;-) ). 

Deze informele informatiestromen integreren in het informatiemanagement (maar hoe begin je er aan, iemand een suggestie ?) van een organisatie lijkt me dan ook nuttig omdat het inzicht biedt hoe informatie doorstroomt en de verspreiders van die informatie zijn ideaal om feedback te leveren. 

Een ander verhaal wordt het natuurlijk wanneer deze roddels een virtueel leven beginnen te leiden. Denk maar aan persoonlijke blogs van werknemers en interne communities. Dit zorgt er voor dat het enerzijds controleerbaarder (en sanctioneerbaarder) wordt, maar dat ook de kans op externe lekken vergroot. Een interne community, afgesloten van de buitenwereld, waar werknemers desgewenst ook anoniem commentaar kunnen geven, is misschien een deel van de oplossing. 

Maar of het plezierig is om een nieuwe discussie op het forum te zien verschijnen met als titel : "DE DIRECTEUR IS EEN ZAK !" ...,


Een echt virtueel museum
2007-09-19T21:57:00.000+02:00

Een vrachtwagen reed zich gisteren klem in de smalle straatjes van de Brugse binnenstad.  Kon hij maar vliegen zoals de avatars in SecondLife...

Na mijn bericht over virtueel Brugge en virtuele musea ging ik, gedreven door mijn niet-aflatende jongensachtige nieuwsgierigheid, op zoek naar een echt virtueel museum.
En ik vond wat ik voor ogen had: een volledig virtueel museum waar je door wandelt en de kunstwerken in detail kan bekijken: Virtueel Museum Arabesk 
Het duurde even voor ik de plugin aan de praat kreeg, maar het is de moeite waard.  Of het nu om een exacte kopie van een bestaand gebouw gaat of een virtuele ruimte is uiteraard niet belangrijk. De beleving van het rondwandelen door een zaal blijft toch iets bijzonders.
Het moet wel gezegd dat in de 2D-wereld de weergave van de kunstwerken nog net iets beter is.  Kijk bijvoorbeeld eens naar de (roundshot)beelden van het Pier Pander Museum.


Als iemand nu nog even in SL voor mij die musea wil bouwen...


Bibliotheek2.0 in de achtertuin
2007-09-19T20:10:00.000+02:00


Gisteren was ik een hele dag te gast bij de provincie Oost-Vlaanderen om er een vorming  te geven voor de plaatselijke bibliothecarissen. De zaal zat twee maal afgeladen vol, maar ik ben wel zo bescheiden om dat niet enkel aan de vorming te wijten. Netwerken lijkt immers geen loos begrip te zijn voor de Oost-Vlaamse  bibliothecarissen, de sfeer was dan ook joviaal. 

Er was nog wat tijd over en Joris, bibliotheekconsulent van de provincie, stelde in alle bescheidenheid enkele nieuwe functies voor van het provinciale bibliotheeksysteem "Ovinob". Terwijl op Informatie 2007 vooral met buitenlandse voorbeelden gegoocheld werd, ligt (de aanzet van) Bibliotheek2.0 in onze achtertuin.  Achter Ovinob zit misschien iets te weinig gezonde arrogantie, maar des te meer daadkracht.  

Om het enthousiasme van het Oostvlaamse bibliotheekteam te schetsen : vrijdag een leuke Web2.0 tool gezien op Informatie 2007, maandagmorgen stond een eigen versie reeds op hun site : de covers van pas binnen gebrachte boeken in de Oost-Vlaamse bibliotheken worden in real-time op de gemeenschappelijke catalogus getoond. Ook een mash-up ontbreekt niet op hun site : een kaart toont alle bibliotheken en van verschillende ook of ze op dit moment open zijn of nog open zullen gaan. Een mash-up eens niet gebaseerd op Google-maps, maar op de GIS (geografische informatiesystemen).

Leners die inloggen (je moet daarvoor wel een bibkaart hebben uit Oost-Vlaanderen) kunnen waarderingen (sterretjes) geven aan boeken. Er wordt gewerkt met attenderingen. Digitale lenerssuggesties worden verzameld voor de hele provincie, zodat die een statistische meerwaarde krijgen. 

Dit zijn misschien wat leuke spielereien, maar de demonstratie van hun collectiemanagementinstrumenten was zeer verbluffend. Bekijk eens als voorbeeld het "dashboard" van Zele en klik door op de grafieken. Fenomenale functionaliteiten !

Hou ze in het oog, in Oost-Vlaanderen voltrekt zich een stille revolutie.


Informatie 2007 : een korte terugblik
2007-09-16T13:41:00.000+02:00


Alexander en ik hebben twee zware dagen achter de rug. Informatie 2007 was weer even slopend als het interessant was. Alexander hield 4 (vier !) presentaties waaronder één met mij over Web2.0. De zaal was afgeladen vol en de temperatuur was broeierig. Toch is ze in goede aarde gevallen, vermoeden we, getuige immers de zeer leuke reacties achteraf. 

Onze presentatie vind je trouwens op slideshare.



Ik had helaas geen tijd om de andere presentaties te volgen omdat ik de stand van Maarifa op de beurs moest bemannen. Ondermeer de keynote van Peter Hinsen en de presenaties van Eva Simon (bibliotheek 2.0) en Eppo van Nispen tot Sevenaer (Dok.info) had ik graag gevolgd. Maar gelukkig, vooruitziend als ik was, hielp ik de VVBAD  enkele maanden geleden bij het opzetten van hun podcasten van die en vroegere presentaties. De komende dagen stem ik af op Radio VVBAD.

Op de beurs zelf was het een grote, maar aangename drukte : veel (oud-)bekenden, klanten en geïnteresseerden zijn langsgekomen. Of mensen die onder het motto "Informatiemanagement : een harde noot om kraken ?" een walnootje kwamen inslaan. Folders te weinig, iets wat we weten voor de toekomst. Ik deelde mijn standplaats met Jan Van Vaerenbergh van Landmark Libraries, een ervaring die voor herhaling vatbaar is. Het was een leuke en aanvullende samenwerking. We maken al plannen voor een volgende beurs ...


De vermoeidheid van verschillende korte nachten speelde mij na de beurs wel parten : stem kwijt (mijn kwebbel heeft in die twee dagen niet stil gestaan).

Je vindt trouwens nog enkele foto's op Picasaweb.


Een tweede leven voor Brugge
2007-09-12T17:03:00.000+02:00
van onze redacteur ter plaatse
Dit weekend opent Brugge haar virtuele variant op SecondLife.  Het bedrijf Metacon heeft mijn geliefde stad met haar prachtige gebouwen en straten virtueel nagebouwd.  Dat is makkelijk, nu moet ik de deur niet meer uit om mijn bewonderende blik over het marktplein te laten ronddwalen.
De dood van SecondLife als marketing-instrument is al vaak aangekondigd.  Dat maakt dit ambitieus project net zo merkwaardig.  Zijn het vijgen na pasen of wordt het toch een succes?
Misschien wel.  Want als marktplaats voor online handel en informatieverspreiding is SecondLife op dit ogenblik nu wel niet echt ideaal.  Maar de onheilsprofeten gooiden het kind met het badwater weg.  SecondLife is eigenlijk begonnen als een spelletje.  Even ontsnappen aan de dagelijkse realiteit en rondzwerven als de ideale man/vrouw.  En daar is zo'n virtueel Brugge natuurlijk perfect op zijn plaats.  
Kijk eens aan.  Alvast een nuttige toepassing van virtuele werelden. Want stel je eens voor dat je in het virtuele Brugge het Groeningemuseum binnenstapt en rondwandelt door de zalen.  Je klikt een schilderij aan en je kan inzoomen op het beeld tot je de craquelures ziet.  De nodige informatie krijg je zo op je virtuele schoot geworpen.  
Een aanzet van deze realiteit zag ik op deVirtuele Rondleiding van de Beeldbank Leeuwarden.  Je loopt rond in een museumzaal en ziet de kunstwerken in hun context.  Inzoomen op de schilderijen kan heel eenvoudig.  Een kleine stap nog naar volledige virtuele musea.  Waarom niet in SecondLife?  Of een andere virtuele wereld...

bron: SecondLifeCrew


Over informatiestress en geldverspilling
2007-09-10T18:18:00.000+02:00



Vandaag was ik in Leuven in opdracht van het VCOB om een workshop te verzorgen over "wieden in vertrouwen". De bedoeling was om een set principes en instrumenten aan te reiken om op een meer beleidsmatige manier te kunnen de-selecteren in de collectie. Zeker eens de krachtige federated search-tool uitproberen (bèta-versie) die moeten toelaten om de catalogi van de zogenaamde netwerk-bibliotheken, bibliotheken die samen een soort decentraal magazijn gaan vormen, te doorzoeken.

Toen het ging over de principes van het wieden dwaalde de discussie af naar de massaal toegezonden folders en periodieken van de verschillende overheden. Volgens de  Vlaams-Brabantse bibliotheken wordt de overgrote meerderheid van die enveloppes, dozen en een enkele keer een volledige pallet ongeopend verticaal geklasseerd. 

De meeste van de folders, jaarverslagen en periodieken beantwoorden aan geen enkele informatiebehoefte en dienen waarschijnlijk ter eer en meerdere glorie van de beleidsvoerders. Daar staat dan tegenover dat de website van de betrokken overheden     de laatste jaren echt wel goed in elkaar zit zodat eventuele informatievragen veel sneller (eventueel met de hulp van bibliotheekpersoneel) op het internet gevonden wordt. Hoe het verschil tussen de pull- en push-stromen ook hier relevant kan zijn. Of het verschil tussen zinloze marketing en zinvolle informatie ...


ZIZO en SISO
2007-09-03T11:10:00.001+02:00


Donderdag jl. was er op de Bibliotheekschool van Gent de startdag voor de docenten. Het was een gemoedelijke vergadering met de collega's. Iedereen had er zin in om er opnieuw eens in te vliegen. Voor mij was het een nieuwe stap in mijn professionele loopbaan : tot vorig schooljaar was ik een quasi voltijdse docent, maar vanaf 1 september heb ik de grote stap gezet als voltijds zaakvoerder. Voor de Bibliotheekschool was het ook een kleine mijlpaal : in juni studeerden de eerste graduaats-cursisten af in het nieuwe curriculum. Tijd dus voor een stand van zaken. Aan de docenten werd gevraagd om hun cursussen aan elkaar voor te stellen, om overlappingen, tekorten, ... te detecteren. 

Omdat ik dit jaar de meeste vakken moet doorgeven, kreeg Eva van mij "Classificatiebouw" op haar boterham en hebben we het vak samen maar voorgesteld. Terwijl de voorstelling van de andere vakken rustig doorkabbelde, was er bij dit vak toch de aanzet van inhoudelijke discussie. Helaas hadden we niet de tijd om dat volledig uit te diepen, maar voor mij toch wel een reden om mijn argumenten op een rij te zetten. 

De discussie draaide rond het behouden/opnemen in het vak van de classificaties SISO, UDC en ZIZO. UDC is een oude, zeer uitgebreide analytische classificatie die gebruikt wordt in wetenschappelijke bibliotheken of gespecialiseerde instellingen. SISO is een zeer klassieke, enumeratieve classificatie die gebruikt wordt in openbare bibliotheken in Vlaanderen en Nederland. ZIZO is dan weer een vrij recente classificatie die steeds meer gebruikt wordt in Vlaamse openbare bibliotheken als een gebruiksvriendelijk alternatief voor SISO. ZIZO staat voor "zonder inspanning zoeken" en is een ironische en taalkundige knipoog naar het toch vrij gecompliceerde SISO. 


Dit leidt soms tot hilarische misverstanden in discussies met Nederlanders omwille van de verschillende uitspraak van de "S" en de "Z" in beide landen.

Vooral het feit dat ik sceptisch was om ZIZO, dat steeds populairder wordt in de openbare bibliotheken, intensief te trainen in het reeds krappe tijdsbestek van dit vak, zorgde voor wat controverse. 
Met het gevaar om met de ZIZO-adepten (opnieuw) in de clinch te gaan, mijn ideeën :

ZIZO : 
Is een schitterend systeem voor de OB !
Heeft misschien zijn nut om te leren gebruiken in de initiatie
Ik vind het niet nuttig om het te leren gebruiken in het graduaat (wel de filosofie/concept erachter te kennen), omdat : het is een intuïtief en pragmatisch systeem, leert dus ook zichzelf aan
               is enkel bruikbaar als plaatsingssysteem
               is als classificatie zeer beperkt
               heeft geen enkele didactische meerwaarde dan het                 systeem op zich en dus in zekere zin tijdverlies
                ideaal om aan te leren op de werkvloer (in casu : de
                 stage)

SISO en UDC :        zijn type-cases
         leren de cursisten veel bij inzake de opbouw van een           classificatie (ook door de tekortkomingen in beide systemen) 
         zijn een ideaal instrument om cursisten vertrouwd te maken           met het passief gebruik van classificaties in het algemeen
           (dus wel een didactische meerwaarde), de meeste cursisten
           zullen in verschillende soorten werkvormen nog steeds vooral
           passieve gebruikers van classificaties zijn.


Invulling : ik heb het aandeel van SISO en UDC stelselmatig afgebouwd ten voordele van "classificatiebouw en -audit" (tiens, leuke titel voor een workshop, moet ik onthouden ;-) ), en was van plan om dit aandeel ook steeds kleiner te maken tot cases binnen het totale aandeel van de cursus. Maar beide systemen zijn wel nuttig om tot op zekere hoogte beheerst te worden door de studenten. Mijn stelling was steeds, zelfs als geen enkele bibliotheek SISO of UDC nog gebruikt, het nuttig is om die classificaties te behandelen. Zo was ik van plan, als ik wat tijd had, om de in de praktijk onbruikbare facet-classificatie van Ranganathan in de les wat uit te diepen, omwille van het visionaire karakter van dat systeem.

"Met SISO en UDC in de vingers kunnen ze elke classificatie aan." Ik was dan ook van plan om mijn "eeuwenoude" oefeningen te herwerken in functie van het doorgronden van de systemen ipv het hanteren/beheersen ervan.


Ooit gehoord van ITIL ?
2007-08-27T14:38:00.000+02:00


We hebben het hier reeds enkele keren gehad over informatie, dienstverlening en processen. Ook in aan de technologische kant denkt men (gelukkig) na over die zaken. De tijd dat softwareontwikkelaars zich alles konden permitteren en software klanten blij waren met wat toeters en bellen of een scheet in de fles, ligt gelukkig achter ons. 

Een instrument dat daartoe heeft bijgedragen is ITIL (IT Infrastructure Library). Een framework van processen dat werd ontwikkeld door het Central Computer and Telecommunications Agency (CCTA) van de Britse overheid tijdens de jaren ’80, maar ondertussen overgenomen werd door het Office of Government Commerce (OCG) 

Pol Staut, een collega-docent en zelfstandig management-adviseur, stuurde mij daarover een pak informatie, die ik nog steeds aan het verwerken ben. Die schaarse vrije tijd toch... Maar ik wil jullie de samenvatting toch niet onthouden.

Eén van de sterke punten van dit framework is dat het behoort tot het publieke domein. Microsoft bracht een eigen ITIL-variant uit: microsoft operational framework. "Het beschrijft een framework van 10 belangrijke processen van een servicegerichte IT-afdeling: 5 service processen en 5 service delivery processen meer gericht op beheer en planning waaronder service level management (SLA’s)."

Ondermeer het RIZIV implementeerde ITIL. Ik citeer even uit hun jaarverslag van 2005 :

"De ICT-dienst voerde in de afdeling I&O “service management” in. Dit houdt de beschrijving in van de werkprocessen van de afdeling en de standaardisatie op model van de algemeen geaccepteerde industriestandaard ITIL (IT Infrastructure Library). De overgang naar een klantgerichte service infrastructuur staat hier centraal.
In 2005 bracht de ICT-dienst de 1e werkprocessen in kaart, standaardiseerde ze en kocht de aangepaste software. Eind 2005 startte de ICT-dienst daadwerkelijk met een grondige reorganisatie van de ICT-helpdesk door het in gebruik nemen van een “call center” omgeving. Alle problemen en vragen van gebruikers worden in een 1e lijnsomgeving geregistreerd en indien mogelijk onmiddellijk opgelost of beantwoord. Via de helpdesktool kunnen de ICT-medewerkers alles opvolgen en zo nodig doorverwijzen naar een 2e of 3e lijn met een “ticketing” systeem.
Verdere uitbouw van de Service Desk en ITIL zal leiden tot het afsluiten van SLA’s (service level agreements) met de ICT-klanten in de organisatie."

Op wikipedia vind je een bevattelijk artikel over dit onderwerp. 

(Met dank aan Pol Staut)


Screencast-o-matic
2007-08-22T20:26:00.000+02:00


Leuk speelgoed ontdekt : Screencast-o-matic, nou ja, speelgoed. Het is leuk, maar biedt ook zeer veel professionele mogelijkheden. Zoals de naam zegt is het een programma om schermbewerkingen op te nemen, ideaal dus om instructievideo's te maken voor bepaalde software. Er bestaan natuurlijk meerdere instrumenten om dit te doen : je vindt een goede introductie en overzicht in deze wikipedia-pagina. Het speciale aan dit instrument is dat je het niet hoeft te downloaden. Het is een webbased-applicatie en werkt volledig onder je webbrowser. Java moet wel geïnstalleerd zijn. Na de opnames kun je video opladen naar de site van Screencast-o-matic of kun je die doorsturen via mail naar jezelf of iemand anders. Screencast-o-matic wordt op die manier ook een enorme database van instructievideo's.

Hier vind je trouwens een eigen proef : een korte introductie op Copernic Basic Agent.


Politici en Web2.0 (2) : YouTube en Podcasten
2007-08-16T11:58:00.001+02:00
Het eerste YouTube-debat is een feit. Op 23 juli gingen de democratische kandidaten voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen met elkaar in de clinch op CNN, die samenwerkte met YouTube. Vragen van kijkers werden gepost op de video-website, wat soms originele of hilarische tussenkomsten opleverde. Het experiment leverde een levendig debat op. Volgens waarnemers, zoals Derk Jan Eppink in Knack, gaat het politiek campagnevoeren een nieuw tijdperk in. 

In Vlaanderen blijven de experimenten beperkt : politici mogen niet podcasten, omdat die onder de wetgeving van politieke uitzendingen vallen. Ondertussen steekt Nederland ons opnieuw de loef af : daar zijn politici lustig aan het uitzenden over het net, zonder dat dit negatieve gevolgen heeft. Een overzicht vind je op de site van Podfeed.nl. Ondanks de heisa blijkt niet Wouter Bos het eerste podcastende parlementair te zijn. 

Daar vind je trouwens ook de link naar de podcasts van de (voormalige) premier Verhofstadt. Helaas bleef het bij de eerste minister slechts bij enkele occasionele uitgezonden mededelingen. Een overzicht vind je op zijn site : http://www.premier.be/nl/.

Helaas blijken politici een conservatieve en opportunistische reflex te hebben tegenover Web2.0. Behalve in tijden van verkiezingen is de inzet van de nieuwe media in de politieke communicatie zeer mager, alleen blogs blijken aan te slaan, de ene al geïnspireerder dan de andere. Een uitzondering is Jurgen Verstrepen, die als oud televisie- en radiomedewerker natuurlijk de waarde van de nieuwe media inziet. Zijn pod- en videocast is wel reeds het voorwerp geweest van een gerechtelijke uitspraak.  

In Vlaanderen is er, e-gov ten spijt, geen enkele gemeenteraad, provincieraad of parlement die uitgezonden wordt via het net. Het federale parlement (Senaat en Kamer) is wel rechtstreeks online en kun je in real-time of achteraf de zittingen van het parlement of commissies meevolgen.  

Zoals ik in één van de volgende blogs ga aanhalen : een gedegen inzet van sociale media, ook in de politieke communicatie, staat of valt met een strategische visie en een volgehouden inspanning, ondanks het beperkte initiële succes. Hier sla ik een mea culpa : mijn eerste experimentele podcast is ook bij die unieke uitzending gebleven, maar ik neem me voor om er binnen enkele maanden er een periodiek gegeven van te maken. 

De Belgische initiatieven van politici en beleidsmakers om via Sociale Media uit te zenden, mogen dan blijven bij experimenten in de tijdsperiode van de verkiezingen. Twee van de meest bekeken Belgische YouTube-video's blijken toch twee politici in de hoofdrol te hebben : Michel Daerden en Yves Leterme.


Politici en Web2.0 (1)
2007-08-02T16:07:00.000+02:00

Ik was niet echt verrast door de titel in T-Zine bij een onderzoek van Web2.0 watcher Attentio en pr-bureau Hill & Knowlton : "Bloggers voorspellen verkiezingsuitslagen beter dan peilingen". De teneur van dit onderzoek is dat met de analyse van de blogs trends kunnen voorspeld worden. 

Op de blog van Luc Van Braekel, een liberale internetondernemer, is er trouwens een heuse beschrijving van het onderzoek en de resultaten, met daarnaast interessant commentaar en eigen experimenten :        "Heeft blogbuzz een voorspellende waarde bij verkiezingen?"

Waarom ik niet verrast was, is omdat dit in het verlengde ligt van de zogenaamde "Virtuele antropologie", die door analyse van de sociale media op het internet marktinformatie verzamelt. In de eerste plaats toepasbaar in een commerciële setting, maar ook makkelijk toe te passen in de politiek of de non-profit. Je vindt er enerzijds reacties op je diensten en producten (of jouw persoon of je instelling) en anderzijds ontdek je snel en goedkoop hun verwachtingen en wensen. Een goede inleiding op virtuele antropologie vind je op de site van Trendwatching. 

In één van de volgende posts gaan we dieper in op politici en de audio-visuele technologieën op het web, dit naar aanleiding van het eerste grote YouTube-debat voor de democratische presidentskandidaten in de Verenigde Staten.


Over processen, informatie- en communicatiebeleid en klantentevredenheid
2007-07-30T17:24:00.000+02:00



"Hebt u vragen bij de relatie met uw leveranciers, druk dan op toets één. Gratis advies over geschoffeerde klanten en klantonvriendelijke firma's, en wat eraan te doen valt. U hoort nog van ons. De verbinding wordt nu verbroken." 
Zo begint het interview dat Chris de Stoop (Knack, 11 juli 2007) had met Egbert Jan Van Bel naar aanleiding van het zijn boek "Kloteklanten". 

De aangehaalde cases klinken zo herkenbaar in de oren. De rode draad is dan ook dat veel ondernemers van oordeel zijn dat klanten een noodzakelijk kwaad zijn en de bedrijven enkel tijd kosten. 

Naar mijn oordeel heeft het veel te maken met het doorschieten in een te rigide procesmanagement. Door alles in (geautomatiseerde) processen te stoppen, heeft men geen oog meer voor uitzonderlijke problemen van klanten. Bij het opstellen van het kwaliteitshandboek (de inventaris van processen) schiet men vaak tekort in de intrinsieke kwaliteit van de dienstverlening en hapert de klantentevredenheid.

Het artikel en het boek (maar dat heb ik nog niet gelezen) spraken mij vooral aan omwille van twee recente eigen ervaringen. 

Ooit eens de klachtenlijn van Belgacom proberen te bereiken (ik veronderstel dat Telenet in hetzelfde bedje ziek is) ? Wanneer je de hele boomstructuur van keuzetoetsen doorworsteld hebt, heb je ontmoedigd de telefoon neergelegd. Of is je frustratie tot op het kookpunt gestegen en krijgt de eerste levende ziel die je aan de lijn krijgt de volle laag. 

Een ander voorbeeld :
We zijn, of moet ik zeggen waren, klant bij Eismann, een leverancier aan huis van diepvriesproducten. Zeer makkelijk, ware het niet dat je nooit voorbereid bent wanneer de leverancier langs komt met (een weinig) tijdverlies bij beide partijen tot gevolg. De firma heeft er de afgelopen maanden iets op gevonden. Op gezette tijden krijg je telefoon met een elektronische stem die je meldt wanneer de leverancieer langs komt. Zeer efficiënt, maar niet effectief. De irritante telefoons hebben er immers voor gezorgd dat we de dienstverlening opzeggen.

Of hoe belangrijk het is dat men doordacht te werk gaat bij een informatie- en communicatiebeleid en niet enkel oog heeft voor efficiënte processen. Want ook luiheid kent zijn grenzen.


scenarioplanning en bibliotheken
2007-07-27T14:40:00.000+02:00


De vrouw op de afbeelding is Lillian, een virtuele bibliothecaris. Ze stelt (nog) niet veel voor, maar is toch een leuke gadget. 

De mogelijkheden van zo'n virtueel personage (denk ook maar eens aan Second Life) moeten ons toch aan het denken zetten over de toekomst van de bibliotheek. We kunnen er niet genoeg van bewust zijn dat we momenteel in een cruciaal tijdsgewricht zitten, strategische beslissingen die we nu nemen, zullen gevolgen hebben hoe onze bibliotheken er in de toekomst zullen uitzien. 

Een ideaal instrument om na te denken over de "verre" toekomst is scenarioplanning. Het concept werd, zoals vele managementsprincipes, voor het eerst gebruikt in militaire kringen, maar vind in deze tijd steeds meer aantrok door de steeds complexer wordende maatschappij, de schaalvergroting en de globalisering, de tijdsversnelling bij de  informatietechnologie en de kennisverbreding van het grote publiek, wat dan weer zorgt voor steeds meer individuele keuzevrijheid.

Scenarioplanning is een techniek die gebruikt wordt om de onzekerheid van toekomstige ontwikkelingen te reduceren. Het is een managementsinstrument dat kan gebruikt worden in het kader van strategische beeldvorming of om te anticiperen op de impact van ontwikkelingen in de verre toekomst.

De techniek bestaat er in om op een systematische manier en met het oog op alle mogelijke perspectieven mogelijke toekomstbeelden te schetsen. Aan de hand van een verhaal worden mogelijke veranderingen en toekomstige gebeurtenissen geschetst, maar de klemtoon komt toch  vooral te liggen op de gevolgen ervan. Een goede introductie vind je hier, je dient je wel aan te melden.  

De Vlaamse overheid maakte reeds de oefening door met scenarioplanning naar de volgende decennia te kijken. Hier vind je een pdf-document met de resultaten, met ondermeer veel aandacht voor de kennismaatschappij. 

Intuïtief zouden volgende ideeën aanzetten kunnen zijn voor een scenarioplanning voor openbare bibliotheken : 
De bibliotheek verdwijnt door de concurrentie van andere aanbieders van informatie, kennis, ontspanning, cultuur, ... 
De bibliotheek wordt volledig digitaal
De bibliotheek wordt een gemeentelijke expertisecentrum
De bibliotheek wordt een leer- en kenniscentrum
De bibliotheek blijft de behoeder van betrouwbare en betaalbare informatie

Binnenkort gaan we trouwens over dit onderwerp een workshop aanbieden. Hou onze websites in het oog ...


Mislukken van IT-projecten te wijten aan een gebrek aan informatiemanagement ?
2007-07-26T15:33:00.000+02:00


Enkele weken geleden verscheen in de vakpers (T-zine en Computable) de resultaten uit de ICT-barometer van Ernst & Young, die stelde dat minder dan de helft van alle ICT-projecten volledig succesvol is. Vooral CRM-systemen  lijken bijna hopeloos om aan te beginnen. 

Misschien verrassend voor mensen die de sector niet volgen, maar ook ander (en ouder) onderzoek bevestigd dit. In zijn state-of-the-art werk, "Buying information systems" toont David James dit aan met enkele duidelijke cases en gepubliceerd onderzoek. 


Uit dat onderzoek blijkt dat tussen 1991 en 2001 wereldwijd de uitgaven voor informatietechnologie meer dan verdubbeld zijn. Maar wanneer men die uitgaven opsplitst in zinloze en zinvolle bestedingen, zien we dat de zinloze uitgaven veel sneller stijgen dan de zinvolle. Bedrijven die een immense IT-investering de mist zien ingaan, door te weinig inzicht in de informatienoden en te veel aandacht voor de technologische mogelijkeden zijn niet op één hand te tellen. De meeste bedrijfswebsites ogen zeer professioneel, hebben een zeer mooie grafische vormgeving en bieden, door hun dynamische databankkoppelingen ontelbare mogelijkheden, maar missen vaak elke ergonomie, accessebility en usability. 

In veel organisaties worden de technische middelen die het informatiemanagement ondersteunen belangrijker ingeschat dan de informatie zelf. Veel managers hebben immers een obsessie voor technologie, die ongetwijfeld belangrijk is, maar vaak verkeerd aangewend wordt.  Jaarlijks zou er jaarlijks meer dan een biljoen dollar uitgegeven worden aan IT, maar de vruchten van deze investeringen zijn eerder schaars. Bij datzelfde onderzoek heeft men immers vastgesteld dat er geen enkele correlatie bestaat tussen IT-investeringen en productiviteit, groei of winst.

Samenvattend zouden we kunnen stellen dat er (te) veel aandacht is voor de "container" (de technologie) en te weinig voor de "content" (de informatie). Een informatie-audit gevolgd door het opstellen van een informatie-kaart binnen een organisatie zou veel onheil kunnen voorkomen. Daar ga ik eens werk van maken, zie. ;-) (Het is immers mijn onderwerp voor een masterproef.)


Library Success : Wiki met best-practices voor bibliotheken
2007-07-25T14:15:00.000+02:00



Library Success is een wiki met naslaginformatie en best practices voor iedereen die in een bibliotheek werkt. Het uitgangspunt is alle innovatieve ideeën en andere informatie over alle types van bibliotheken te verzamelen. Vaak krijgen bibliotheekinnovaties slechts een lokale bekendmaking en met deze wiki nodigen ze iedereen uit om deze informatie met de rest van de (bibliotheek) wereld te delen. 

Achter deze wiki steekt een jonge bibliothecaris, Meredith Gorran Farkas, uit Northfield in de Verenigde Staten. Op haar portfolio staan al heel wat publicaties en presentaties over wiki's. 

Deze wiki getuigt van een strategische visie over wat een wiki voor het bibliotheekpersoneel kan betekenen. Ik vond alvast reeds een pak nuttige informatie en interessante links, alhoewel er weinig informatie uit onze contreien te vinden is(aanvullen maar, I), op vele plaatsen nog lege categorieën (aanvullen maar, II) staan en bepaalde links wel zeer standaard zijn (Amazon, Yahoo, ...).


De Open Library is open
2007-07-17T21:20:00.000+02:00
 Een beetje ambitieus zijn mag.  En dat zijn ze bij the Internet Archive.  Ze namen het initatief voor Open Library. Nu nog een demo, maar binnen afzienbare tijd helemaal live.  
Open Library wil alle boeken samen met bijhorende beschrijvingen voor iedereen beschikbaar maken.  Iedereen die wil mag aan deze wiki meewerken. In de Open Library zal je alle (?) titelbeschrijvingen vinden.  Als je geluk hebt en het boek is vrij van auteursrecht kan je het downloaden.  Of anders word je doorgelinkt naar een online boekhandel zoals Amazon om het te kopen.  Wil je het boek lenen?  Een link naar je bibliotheek in de buurt helpt je op weg.
Dit zou wel eens wat moois kunnen worden.  Ik ben overigens heel erg benieuwd want er ondertussen met Google Books zal gebeuren...


SecondLife: het begin van Web 3.0?
2007-07-15T23:48:00.000+02:00

Als het van IBM afhangt is SecondLife de voorbode van (alweer) een nieuwe fase in de ontwikkeling van het internet.  In hun persbericht 'Virtual worlds come to life at IBM' schetsen ze de toekomst van het internet.  Het internet in 3D.  
De beginjaren van het internet waren getekend door haar academische en technologische achtergrond.  Websites met inhoud stonden centraal.  Zaken doen was nog marginaal.
In een tweede fase nemen de gebruikers het roer in handen. (Weet u nog eind vorig jaar?  Time magazine riep toen de 'internetgebruiker' uit tot persoon van het jaar 2006)  Door samen te werken in Wiki's, blogs en andere mooie dingen dringt het internet diep door tot in heel wat aspecten van het dagelijks leven.  In deze Web 2.0-wereld neemt de commerciële activiteit exponentieel toe met allerlei nieuwe diensten, producten en bijhorende jobs.  
Door de huidige internettoepassingen te integreren in 3D-werelden ziet IBM nieuwe mogelijkheden voor organisaties en bedrijven.  Verkopen, evenementen, samenwerken, training en opleiding, ... 

Het is allemaal nog aftasten en zoeken.  De Avatar die we al een tijdje op pad sturen in SecondLife is vaak verrast door eenzaamheid.  Het is er niet zo druk op SecondLife als de berichten willen laten geloven.  Maar zoals bleek uit de Panorama-uitzending vandaag : het al dan niet echt succesvol zijn van SecondLife doet er niet zo toe.  De problemen die SecondLife, vooral op juridisch en fiscaal vlak, met zich meebrengt geven aan dat het om een baanbrekend nieuw fenomeen gaat.
Onze Avatar ter plaatse zal dus nog een tijdje verslag uit brengen.


Web2.0 : simpel uitgelegd
2007-07-15T12:53:00.000+02:00


Ooit eens geprobeerd aan een buitenstaander uit te leggen wat RSS is of wat een Wiki kan betekenen ? Frustrerend nietwaar. Je kunt dit ook overlaten aan anderen, aan CommonCraft bijvoorbeeld. Op hun site vind je leuke en verhelderende filmpjes die met simpele bewoordingen het web2.0 uitleggen. Voorlopig hebben ze filmpjes over RSS, Wiki's en social networking. Niet meer uitleggen, wel tonen !


De toekomst van het boek ...
2007-07-12T20:26:00.000+02:00



... zijn sacochen ! Wat er moet gebeuren met de massa afgedankte boeken bij een volgende digitaliseringsgolf tonen twee alumni van de Bibliotheekschool van Gent. De opening hebben we alvast gemist, maar de tentoonstelling in de Boekentoren in Gent is er nog tot 20 september.


Engels schrijven wordt kinderspel
2007-07-10T20:31:00.001+02:00


De titel is helaas iets te rooskleurig, tenzij je van nature reeds de taal van Shakespeare machtig bent. Toch moeten velen onder ons op gezette tijden onze talenknobbel boven halen om een mail, rapport of presentatie in het Engels te brengen en dan is het opnieuw zweten om, zo niet foutloos, dan wel aanvaardbaar, Engels te schrijven. Met een goede spellingscontrole in je tekstverwerker kom je al ver, de grammatica ken je nog van op school, maar dan loop je vast op de woordkeuze. Daarvoor vond ik onlangs een schitterend hulpmiddel : de Free Thesaurus. Een zoekinstrument dat je in een mum overlaad met synoniemen, quasi-synoniemen, gelijkaardige begrippen, linken naar spellingvarianten, ... Betekenissen van woorden worden niet gegeven, maar je kunt onmiddellijk doorklikken naar de "Free Dictionary". Deze Free Thesaurus is trouwens een spin-off van een programma dat je kunt integreren in je tekstverwerker : de Mobysaurus. Dit ga ik één van de volgende weken eens testen, zie.


Google in kaart gebracht
2007-07-09T15:42:00.000+02:00


In deze vakantieperiode even een kort berichtje tussendoor : 
Ook nog steeds onder de indruk van de functionaliteiten van Google ? Google is reeds lang meer dan een zoekmachine : een mailclient, beeldbewerking, nieuwsdatabank, ... Zo kan ik nog een tijdje doorgaan. Een Franse website heeft getracht alle toepassingen letterlijk in kaart te brengen. Het resultaat ziet er niet uit, maar het vat wel alles eens duidelijk in één (en aanklikbaar) beeld samen. Is de kaart, door al de getekende verbanden, iets te chaotisch (zoals mindmappen ;-) ) dan hebben ze ook de gewone lijst opgemaakt. Opvallend : die is vollediger dan Google's eigen lijst, die ook steeds moeilijker vindbaar lijkt. 

Leuker, maar helaas niet aanklikbaar, is Googleland, een kaart die getekend lijkt door Long John Silver (Treasure Island, weet je wel). 

Een goede uitgangspositie om Google zelf in kaart te brengen is de tag-wolk van Blogoscoped, een organisatie die Google onofficiëel in kaart brengt.


Podcasten
2007-06-28T20:30:00.000+02:00

Op Informatie 2007 (13 en 14 september) is er aandacht voor Web2.0 in de bibliotheek. Op de donderdagnamiddag komt eerst Eva Simon, een collega aan de Bibliotheekschool, met het concept van Bibliotheek2.0. Als je trouwens haar alias wil kennen klik dan hier. (oei, the cover is blown ;-) ). Zeer interessante en leuke blog trouwens !

Na Eva brengen Alexander en ik een praktische workshop over Web2.0-toepassingen (sociale software) in de bibliotheek. Zonder teveel in onze kaarten te laten kijken (we willen nog wat volk in de zaal hebben) toch reeds deze smaakmaker : 
Als je wil starten met "Radio Bibliotheek" (of "tv-bibliotheek"), een eigen podcast maken, dan vind je een schitterend startpakket op de website van "Open Source en Standaarden in het onderwijs"

Wat zou je trouwens met de podcast (of videocast) aankunnen in je bibliotheek ? Een smaakmaker vind je bijvoorbeeld op de prettig chaotische website van DOK (De DiscOtake, Openbare Bibliotheek en het Kunstcentrum Delft).

Denk maar aan toepassingen als : 
verzamelen van lokale en orale verhalen
het bereik van de sprekers in je bibliotheek vergroten
een boekenpraatje
het gedicht van de maand 

(vul maar aan en andere tips zijn ook welkom voor onze presentatie)

De website van OSS in het onderwijs bulkt trouwens van de starterspakketten met open source software. Nog een tip om te starten met open source : de website van Socius. Bekijk ze en doe er je profijt mee.


Informatievaardigheden in de praktijk
2007-06-26T23:29:00.000+02:00



Vandaag had ik het in Gent over het uitwerken van een strategie om het concept informatievaardigheden in de praktijk om te zetten.  Een eenvoudige vraag, maar een niet zo evident antwoord.  Ik heb een paar voorzetten gegeven op basis van ervaring in een vorig professioneel leven.
Wil je 'iets' doen met informatievaardigheden, dan kan een traject er volgens mij er zo uitzien:

1. bewustmakingsproces: er is een probleem
Informatievaardigheden, en dan uiteraard vooral het gebrek daaraan, is een probleem bij meerdere doelgroepen in deze informatiemaatschappij.  Specifiek voor het hoger onderwijs komt het er volgens mij op aan om in de fase van het bewustmakingsproces de verschillende actoren (opleidingscoördinatoren, docenten, ...) te wijzen op concrete uitingen van het gebrek aan informatievaardigheden.  Ik denk hierbij concreet aan: het niet respecteren van het auteursrecht bij gebrek aan voldoende kennis over wat mag en niet mag, te lang zoeken met weinig resultaat door een gebrekkige kennis van de kracht en zwaktes van zoekmachines als Google, de inefficiënte manier van het beheren van de gevonden informatie (gebrekkig persoonlijk informatiebeheer), ...  Dit is een moeilijke niet te onderschatten stap: vertellen dat er een probleem is, terwijl weinig mensen dat effectief zo aanvoelen.

2. analyse van een curriculum aan de hand van een standaard: er bestaat een oplossing
Hoewel er meerdere standaarden voor informatievaardigheden bestaan, vind ik ACRL nog steeds een geschikt instrument om in kaart te brengen voor welke onderdelen van de competentiecluster informatievaardigheden er al oplossingen voorhanden zijn.  Door de confrontatie van een curriculum en de ACRL-standaarden worden overlappingen en hiaten snel duidelijk.

3. kennis delen
De expertise die in de bibliotheken aanwezig is wordt best overgedragen aan vakdocenten, die de kennis kunnen integreren in hun cursussen.  Assessment gebeurt dan ook best door hen in de context van hun vak, en niet als een afzonderlijk 'examen informatievaardigheid'.

4. aparte leerobjecten
Vanuit de bibliotheek kunnen er leerobjecten (klein en multimediaal?) ontwikkeld worden die aangeboden worden aan docenten en studenten.  Wat is creative commons?  Hoe beheer je je eigen (digitale) bibliotheek?  Wat mag van de rechter en wat mag niet?  Bijvoorbeeld.

Dit is geen academische stelling, maar een pragmatische aanpak.  Wijs op het probleem, verzamel een groep van enthousiastelingen, kijk wat er al is en wat nog zou moeten zijn, integreer kleine stukjes leerobjecten die de informatievaardigheden van de student er doen op vooruit gaan op zoveel mogelijk verschillende plaatsen.

Ondertussen kan de echte wetenschappelijke discussie plaatsvinden, terwijl er op het terrein kleine maar concrete stappen worden gezet.
U mag het hierover met mij natuurlijk oneens zijn.


Refereren en citeren met Bibus
2007-06-22T17:35:00.001+02:00


Ik ben momenteel mijn masterproef over strategisch informatiemanagement aan het voorbereiden en daardoor nog maar eens gestuit op de rompslomp die bibliografische voetnoten en bibliografieën met zich mee brengen.  Referenties zijn nu eenmaal noodzakelijk, maar kunnen het werk enorm vertragen.

Omdat het belangrijk is dat refereren en citeren eenduidig gebeurt zijn er ook verschillende internationale referentiesystemen ontwikkeld, zoals de  APA style, The Harvard style en de Vancouver style. In ons vakgebied durven we de, lichtjes archaïsche, isbd-regels te gebruiken, die ontworpen werden voor bibliotheekcatalogi .

In de academische wereld wordt al jaren gewerkt met gespecialiseerde software als Reference Manager, ProCite, Endnote, ... Zeer leuke instrumenten allemaal, zeer gebruiksvriendelijk en  moeiteloos te integreren in een tekstverwerker, maar helaas niet gratis.

Open Office is ondertussen wel bezig om de bibliografische toepassingen uit te breiden, maar daar wil/kan ik niet op wachten. Waarschijnlijk zal het toch een eerder beperkte toepassing zijn. 

Dus op zoek naar een open source-toepassing die ik kan integreren in OO-Writer. Gevonden : Bibus. De eerste tests zijn veelbelovend, maar het pakket kent toch een vrij moeilijke leercurve en het blijft switchen tussen twee toepassingen. Zie je dat niet zitten kun je ook eens LaTex uitproberen. Een set van verschillende pakketjes, die door ondermeer Universiteit Gent gebruikt worden en die rechtstreeks pdf-documenten genereren. 

Bibus belooft "cite-while-you-write" en dat klopt, referenties worden zeer gemakkelijk toegevoegd en de bibliografie wordt automatisch aangemaakt.

Jan


De relevantie en relativiteit van web-usability
2007-06-19T19:38:00.000+02:00


Niets dat zo snel evolueert als het internet. Een internettoepassing dat nu verschijnt, is reeds verouderd. Zo lijkt het althans. 

Niet zo volgens de guru van de web-usability, Jacob Nielsen. Op zijn archaïsch aandoende, maar daarom ook zo duidelijke, website publiceerde hij afgelopen week een eigen onderzoek naar de evolutie van de web-usability van 1994 tot heden. Enkele bevindingen :

Slechts 10% van de vroegere usability problemen (zoals verdwalen of verkeerd interpreteren van de inhoud) raakten opgelost door de technologische vooruitgang. Deze problemen werden veel meer opgelost (22%) door het adaptief karakter van de surfende mens. De mens past zich aan aan de interface in plaats van omgekeerd. In andere woorden : het World Wide Web is makkelijker te gebruiken dan vroeger omdat mensen steeds meer ervaring hebben in de conventies van het web.   

Volgens Jacob Nielsen zijn dan ook 80% van de inzichten over Web-usability uit de jaren negentig vandaag nog steeds relevant. Lang leve HTML !

Jan


Een dag zonder Google
2007-06-18T19:32:00.000+02:00


Ken je dat : enkele dagen te laat tot de vaststelling komen dat je de verjaardag van een vriend vergeten bent ? Dan kun je natuurlijk proberen het achteraf goed te maken, maar het resultaat blijft vijgen na pasen. 

Dit gevoel had ik toen ik daarjuist de post van Richard MacManus van vorige week las over de "Day without Google". Dat was vorige donderdag ... De bedoeling was om een dag geen gebruik te maken van Google of een andere zoekmachine van de Big Five (Google, MSN, Yahoo, Ask, AOL), maar te experimenteren met alternatieve zoekmachines. Een lijst van 100 alternatieven stond in een oudere post op Readwriteweb of op de site altsearchengines.

Heb je trouwens Kartoo of Clusty reeds uitgeprobeerd ? Ze bieden een functionaliteit die Google voorlopig moet ontberen : clustering, wat zorgt voor een grotere overzichtelijkheid van de resultaten. 

Jan


Wikimatrix
2007-06-15T13:02:00.000+02:00

Wil je een wiki opzetten, maar je weet niet waar te beginnen of welk product te kiezen ? Dan is Wikimatrix een goede start. Hier kun je via een wizard een vergelijkingstabel maken tussen de verschillende aanbieders afhankelijk van de gewenste functionaliteiten. Voor- en nadeel : je krijgt wel extreem veel informatie te verwerken. 

Wil je allerlei wiki's en andere contentmanagementproducten uitproberen dan is opensourcecms een goede startsite. Hier kunnen allerlei cms-sen zonder scrupules uitgeprobeerd (of om zeep geholpen) worden. Na een refresh is alles opnieuw de oude. 

Jan


Web2.0 : de naald en de hooiberg
2007-06-14T11:14:00.000+02:00



Ook het gevoel dat je het overzicht over de verschillende Web2.0-diensten kwijt raakt ?  
Gelukkig wordt ook dit gat in de markt gedempt. Zo zijn er steeds meer overzichten van deze diensten. Eén van de betere en bruikbare is Listio, een schitterend overzicht van alle mogelijke toepassingen en handleidingen. Zoals elke moderne zoeksite werken ze met een tag-wolk waarin de meest gebruikte zoektermen opgesomd staan. Daarachter werkt een uitgekiende classificatie, bij elke klik verschijnt een nieuwe lijst zoektermen om het zoekresultaat te verfijnen. Uiteraard is het zoals Web2.0 betaamd, de interactiviteit niet ver weg : bezoekers kunnen hun mening geven over elke toepassing. Zowel geschikt voor de vrijetijds- als voor de professionele gebruikers.

Jan


Marketing2.0 versie 2.0
2007-06-13T11:01:00.000+02:00


Enige tijd geleden schreef ik een post over het gebruik en de meerwaarde van web2.0-toepassingen voor marketingdoeleinden. Met zeer beperkte investeringen en veel inventiviteit kun je tot een enorme hype komen. Het bekendste voorbeeld zijn de Mentos-filmpjes, die een enorme inpak hadden op Youtube en een marketingwaarde hadden die het jaarbudget van Mentos in de Verenigde Staten overschreed. Een nieuwe episode in de marketing2.0-soap las ik op de blog van Frank Watching. Over blenders en harken. Zeer leuk ! Helemaal in de Long Tail-gedachte...

Jan


Sutree
2007-06-11T16:13:00.000+02:00


Ken je deze quote van Frank Zappa : "If you want to get laid, go to college. If you want an education, go to the library" ? Moest hij nog leven, zou Zappa misschien de laatste zinsnede vervangen door "surf on the web". Het is natuurlijk een dooddoener : het web als een plaats "lering en ontwikkeling" naast het "vertier en plezier", maar in de huidige context van Web2.0 wordt dat nog maar eens onderstreept. Naast virtuele gemeenschappen heb je virtuele leeromgevingen en naast "Youtube" heb je "Sutree" een verzameling van ruim 5000 videolessen die steeds maar aangroeit door de user generated content. 

Interessante video-handleidingen over bijvoorbeeld marketing van podcastuitzendingen worden afgewisseld met aangename als "How to make a martini". De kwaliteitscontrole is in handen van de gebruikers (sterretjes !) en door een redactie die de inhoud controleerd. Alles wordt zeer goed ontsloten door de redactie (not so very much Web2.0 ;-) ). Komt nog bij dat de site genomineerd werd voor de CNET WebWare 100 Awards. Reden genoeg om een kijkje te nemen.

Haal alvast een virtueel diploma voor virtueel bloemschikken.
http://www.sutree.com/

Jan


Joomla in de bibliotheek
2007-06-08T15:03:00.000+02:00


Enkele weken geleden vertelde ik nog op een opleiding voor bibliotheekpersoneel dat in de toekomst de nadruk steeds meer zal komen te liggen op "contentmanagement" in plaats van "collectiemanagement" en ik verwees toen ook naar de mogelijkheden dat een "echt" contentmanagementsysteem (cms) voor een bibliotheek kan betekenen. Eén van de grote weerstanden om een cms in de kleinere bibliotheken te introduceren, is de kostprijs van de commerciële producten. Maar er zijn alternatieven : ik werk reeds geruime tijd met het gratis open source-product "Joomla" en ben over de functionaliteiten zeer tevreden. 

Jaja, ik weet het, ik heb te weinig tijd om mijn website regelmatig te onderhouden, maar omdat ik het ook zo graag zelf doe, kom ik er niet toe om het uit handen te geven. 'k Zal het toch eens moeten overwegen, nu Maarifa steeds groter wordt. 

Op één van zijn laatste posts had Edwin Mijnsbergen (Digitaal inlichtingenwerk) het ook over dit onderwerp een haalde een zeer (en tot voor kort voor mij onbekende) interessante site aan : 

Joomla in Libraries : http://www.joomlainlibrary.com/home/

Het bezoeken waard !

Jan


Het einde nabij voor het papieren boek ?
2007-06-01T15:32:00.000+02:00

In Zuid-Korea stelde L.G.Philips LCD op 21 mei de opvolger voor van hun één jaar oude flexibel e-paper. Dat is een scherm dat kan plooien, ocharme een 0,3 mm dik en een zeer goede beeldkwaliteit bezit (vergelijkbaar met een foto). Ditmaal betreft het een kleurenscherm. De ontwikkelaars hebben veel toepassingen in gedachten. Waar niet over gesproken wordt, is dat het einde van het papieren boek opnieuw een stapje dichterbij staat. Of niet ... (wordt vervolgd)

Jan

Meer info : http://www.lgphilips-lcd.com/

(link foto : http://www.itnewsonline.com/)


OpenOffice Calc - aantal niet-lege cellen
2007-05-30T22:24:00.001+02:00
OpenOffice Calc heeft een standaard formule voor het tellen van lege cellen: AANTAL.LEGE.CELLEN(bereik).  Maar als je nu het aantal cellen wil tellen waarin wél een waarde voorkomt?  De niet-lege cellen dus.
Bijv. A1 tot en met A9 bevatten een waarde.  In A10 wil je weergeven hoeveel cellen een waarde hebben (9...)
Gebruik dan: =AANTAL.ALS(A1:A9;"<>0") in cel A10.  Als argument <>0 (= niet gelijk aan 0) dus.




Hoe abonneer je je op een weblog / feed?
2007-05-30T19:51:00.000+02:00
Niet voor iedereen is het werken met RSS, Atom, ... even evident.  We helpen je even op weg.

e-mail programma's
- Mozilla Thunderbird
- Microsoft Office Outlook 2007
webbrowsers
- Mozilla Firefox
- Microsoft Explorer 7"
RSS-lezers (readers)
- Sage
- InfoRSS
- NewsMonster

Niet gelukt om een RSS- of Atom-feed in te stellen?  Stuur een berichtje naar alexander @ kenta.be


Na het surfen, het wilfen
2007-05-30T12:16:00.000+02:00


Het is nog maar eens bevestigd : de meeste mensen kunnen niet zoeken op het internet of zoekresultaten interpreteren. Alle opleidingen, eindtermen en overheidsinitiatieven ("internet voor iedereen") ten spijt, blijven mensen vaak doelloos rondsurfen op het net. 

Een Engels onderzoeksbureau (volgens de pers was het het vermaarde "Yougov", maar op hun site is niks terug te vinden) ondervroeg enkele maanden geleden 2400 mensen en kwam tot de vaststelling dat bij een kwart van de ondervraagden het doelloos rondsurfen opliep tot meer dan twee volle dagen per maand. Deze mensen waren telkens gestart met een informatienood, maar kwam nooit bij het antwoord omdat ze bleven steken bij andere onderwerpen. Reken maar eens uit wat de arbeidskost is als dit gebeurt tijdens de werkuren. 

Een nieuwe (buzz-)term is gelanceerd : WILF (niet te verwarren met, Tori Amos indachtig, MILF), wat de afkorting is van 'What Was I Looking For?'. Het WILFen zou vooral een probleem zijn bij internetkopers en jongeren. Volgens de onderzoekers zou het vooral een kwestie van gebrek aan wilskracht zijn om bij het gekozen onderwerp te blijven.

In het onderwijs en ook in andere opleidingen heeft men te veel aandacht voor de techniek (hoe werkt het) en de toeters en bellen (kijk eens wat het allemaal kan), maar wordt te weinig aandacht gespendeerd aan het efficiënt zoeken (het opstellen van een zoekstrategie, de keuze van de juiste instrumenten, ...) en het interpreteren van de resultaten (heb ik gevonden wat ik nodig heb, is de informatie betrouwbaar, ...).  

Misschien moeten we het niet helemaal negatief bekijken : Wilfers hoeven niet allemaal besluitloze en willoze wezens te zijn, misschien zijn het wel "actieve ontdekkers".

Voor mensen die niet kunnen wilfen, probeer alvast volgende website eens uit : 
http://www.wilfed.com

Jan


Rik Maes
2007-05-28T15:41:00.000+02:00

Robert Cailliau, Herbert Van de Sompel en in een verder verleden Paul Otlet, Belgen die de wereld op een andere manier naar informatie lieten kijken. Vlamingen hebben iets te vertellen als het gaat over informatiemanagement, maar helaas moeten we opnieuw het adagium "geen sant in eigen land" boven halen, want deze onderzoekers haalden hun erkenning telkens in het buitenland. Een nieuwe naam in de academische benadering van informatiemanagement is prof. dr. Rik Maes. Een Vlaamse professor die schoon weer maakt aan de universiteit van Amsterdam waar hij informatiemanagement doceert. 
Zijn coördinaten werden me ingefluisterd door prof. dr. Aime Heene, voor wie ik een masterproef over het onderwerp voorbereid. Hij weet het nog niet, behalve als hij deze blog leest, maar ik zal eens aan zijn mouw trekken.
Zijn website is meer dan het bezoeken waard. Hij bezit een verfrissende visie op het onderwerp, de website is zeer goed gedocumenteerd (zonder overdadig te worden) en weet het hermetische, wat typisch is voor veel academische websites, te vermijden door voldoende instapinformatie te voorzien.
http://www.rikmaes.nl


PDF-documenten samenvoegen
2007-05-22T00:00:00.000+02:00
Documenten omzetten naar PDF kan met heel wat programma's. Maar verschillende documenten samenvoegen tot één PDF? 
PDFCreator, degelijke OpenSource software, doet dit in een oogwenk. Je verzamelt je documenten in een wachtrij, Control C om ze samen te voegen en het probleem is opgelost.













exporteren van exif data
2007-03-05T09:54:00.000+01:00
Op zoek naar een eenvoudige oplossing om exif gegevens van een lading beelden te exporteren?
EXIF Image Viewer doet wat het moet doen.  Meer moet dat niet zijn.


unicode nummer voor het pipe-teken | vertikaal streepje | vertical line | vertical bar
2007-02-20T22:51:00.000+01:00
Voor een toepassing in een database had ik even vlug het Unicode-nummer nodig van het pipe-teken. Maar met het bewuste teken kan je niet zo makkelijk zoeken in Google.
Even de Unicode charts er op naslaan: 007C.
Wie weet heeft u het ook eens nodig...


directory lijst in een handomdraai
2007-02-17T13:44:00.000+01:00
Hoe maak je een bewerkbare lijst van de inhoud van een directory?
Met PrintFolder bijvoorbeeld. Dit handig hulpprogramma van No-NonsenseSoftware.com maakt van de inhoud van een map een editeerbare tekst.

Stel je hebt een map met 1000 afbeeldingen. De bestandsnamen van die 1000 afbeeldingen moeten in een database terecht komen die de beelden beschrijft. Manueel overnemen in de database? Ik dacht het niet.
Met PrintFolder heb je onmiddellijk de 1000 bestandsnamen in een .txt bestand, klaar voor import.


Digitaliseren van kranten
2007-01-23T03:41:00.000+01:00
Donderdag 1 februari organiseert de erfgoedcel Ieper en Culturele Biografie de studiedag 'Oud nieuws, nieuw leven?' over het digitaliseren van kranten. Deze studiedag is wellicht het startschot voor een ruim debat in België over een tweede leven voor de miljoenen pagina's papier vol verhalen over de kleine en grote dingen van alledag.
En er is haast bij want zoveel tijd rest het krantenpapier niet. Zelfs niet als ze onder de beste omstandigheden wordt bewaard. Digitaliseren is een valabele optie. Maar het is een complex proces dat goed gepland en doordacht moet worden.
Er zullen ongetwijfeld nog meer studiedagen, workshops en colloquia over georganiseerd worden de komende maanden en jaren.

Voorbeelden van projecten:
Amersfoortsch Dagblad
Koninklijke Bibliotheek Nederland
Geheugen van Ieper
Texelse Courant
Bedrijven die er meer over weten:
Pictura Imaginis
XCago
Infotechnique



Kunst- en museumbibliotheken West-Vlaanderen
2006-04-07T13:39:00.000+02:00
In West-Vlaanderen gaan in talrijke instellingen en musea boekencollecties schuil in onbekende bibliotheken. Het OKBV, de intersectorale commissie Overleg Kunstbibliotheken Vlaanderen van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen (VVBAD), organiseert daarom in samenwerking met de Musea Brugge van 6 april tot 4 juni 2006 een stemmige tentoonstelling in het Gezellemuseum. (Kunst)boeken en collectiestukken die anders zelden of nooit te zien zijn worden er nu geëxposeerd. Ze zijn allen afkomstig uit (museum)bibliotheken van onze provincie. Daarnaast zetten de deelnemende instellingen de deuren van hun bibliotheek tijdelijk open voor het grote publiek: een eenmalig initiatief en dé kans om deze collecties te gaan verkennen. Een klein, handig gidsje brengt meer informatie over het totaalinitiatief.





Wikipedia een betrouwbare bron voor onderwijs?
2005-11-13T08:54:00.000+01:00
De Wikimedia Stichting is een non-profitorganisatie die ijvert voor een wereldwijde vrije toegang tot kennis. Ze roepen daartoe de hele wereld op om samen een encyclopedie, een woordenboek, handboeken, enz. op te bouwen.
Zo kan iedereen in de Wikipedia een artikel over een bepaald onderwerp toevoegen, bewerken of verder uitwerken. Men gaat er van uit dat ‘fouten’ in een artikel onmiddellijk door anderen worden gecorrigeerd. Recent werd echter al geopperd door medeoprichter Jimmy Wales dat het vrij editeren door iedereen beperkt zal worden omdat het misbruik soms te groot was.
Artikels uit de Wikipedia komen vaak hoog voor in de ranglijst van zoekresultaten uit Google en worden dan ook vaak gebruikt als bron van informatie. De encyclopedische sfeer van Wikipedia geeft de informatie een kwaliteitsvolle indruk. Het model zelf - gebaseerd op vrijwilligers zonder controle - geeft echter al aan dat je de informatie heel kritisch moet benaderen.
De redactie van de krant de Standaard deed een steekproef naar de kwaliteit van de inhoud door tien begrippen onder de loupe te nemen. Hun conclusie is dat Wikipedia een interessante bron kan zijn als je snel iets wil opzoeken, maar steeds in combinatie met een aantal andere bronnen.
Dit principe geldt natuurlijk voor elke bron van informatie: vertrouw nooit op één bron alleen.

Nog bedenkingen over de inhoud:
Wikipedia founder admits to serious quality problems
Wikipedia Faces Growing Pains 
Can you trust Wikipedia?

Conclusie:
Artikels uit Wikipedia zullen vaak gebruikt worden door studenten. Het is dan ook van belang dat ze een duidelijk beeld hebben van wat Wikipedia is en vooral niet is.
Studenten aanzetten om de inhoud van Wikipedia te controleren en aan te vullen/te verbeteren waar nodig, geeft hen inzicht in de werking van Wikipedia en leert hen ondertussen de ruimere informatiemarkt verkennen.


Google: concurrent of medestander
2005-07-04T16:01:00.000+02:00
Google: concurrent of medestander?
Studiedag VVBAD – sectie schoolbiblitheken
Katholieke Hogeschool Zuid-West Vlaanderen - Kortrijk

Op 23 mei l.l. stelde de sectie Schoolbibliotheken van de VVBAD, samen met collega’s uit alle hoeken van het werkveld, zich de vraag wat Google nu eigenlijk betekent of zal betekenen voor de informatiemarkt in het algemeen en de bibliotheken in het bijzonder.
Is Google een concurrent van de bibliotheken die de vijver leegvist? Of is het een medestander waarvan de bibliotheken dankbaar gebruik kunnen maken om zich op die informatiemarkt anders en sterker te profileren?

Eric Sieverts van de sector Innovatie & Ontwikkeling van de Universiteitsbibliotheek van Utrecht en docent bij het Instituut voor Media & Informatie Management van de Hogeschool van Amsterdam nam Google Scholar onder de loep. Op korte tijd is Google een begrip geworden. Het heeft zelfs een plaats in het dagelijks taalgebruik verworven: Googling, Googelen, Googlization, … Google werd echter nog maar zelden ernstig genomen als zoekmachine voor wetenschappelijke literatuur. Google Scholar beta – het is immers nog een product in test – moet daarvoor een oplossing bieden. Google Scholar is een multidiscipinaire database met wetenschappelijke artikelen van zowel ‘open access’ als commerciële uitgevers die voor een deel full-text doorzoekbaar zijn. In april 2005 bevatte Google Scholar naar schatting zo’n 60 miljoen records. Meer dan een behoorlijke concurrent dus voor de databases van de bibliotheek. Maar Google Scholar brengt haar gebruikers ook tot bij de bibliotheek door linking naar de full-text artikels waar de bibliotheek een abonnement op nam. De toepassing van OpenURL-linking technologie (SFX, Vlink, …) in Google Scholar maken het mogelijk om als bibliotheek manifest aanwezig te zijn binnen deze zoekmachine. Google als medestander dus. Het ziet er hoe dan ook naar uit dat Google Scholar een belangrijke plaats op de wetenschappelijke informatiemarkt zal innemen. Als men nog de onvolkomenheden zoals de beperkte zoekfunctionaliteit, het ontbreken van gecontroleerde ontsluitingsmethoden, fouten bij het herkennen van auteurs of de onduidelijke update-frequentie wegwerkt, kan Google Scholar heel wat mogelijkheden bieden aan bibliotheken onder meer door een impuls te geven aan de Open Access-beweging.

Robert Milne, Acting Director van Oxford University Library Services & Bodley’s Librarian, gaf een kijk in de keuken van de mensen achter Google. De Bodleian Library (Oxford University Library Services) neemt immers deel als Europese partner aan het grootschalig digitaliseringsproject van Google. Google opnieuw als medestander van de bibliotheken dus. In december 2004 werd tussen de Bodleian Library en Google een overeenkomst gesloten om ruim een miljoen boeken uit de 19de eeuw te digitaliseren. Voor Google past dit in hun missie “to organize the world’s information and make it universally accessible and useful”. Dit project sluit ook mooi aan bij de plannen van Oxford University om hun digitale bibliotheek verder uit te bouwen. Een win-win situatie dus voor Google en de bibliotheek. Milne schetste niet het beeld van Google als meedogenloos informatiebedrijf, maar als een betrouwbare partner bij de uitbouw van hun digitale plannen. Het project start in juli.

Na de jaarvergadering van de sectie schoolbibliotheken nam Piet De Keyser, bibliotheekcoördinator van de Katholieke Hogeschool Leuven en bibliothecaris van het Departement Lerarenopleiding van de Katholieke Hogeschool Leuven, het woord. Voor hem is de strijd al gestreden en is Google al lang geen concurrent meer voor de onbeduidende sector van de onderwijsbibliotheken. Deze laatste zijn volgens hem te klein, te traag, te star. Alle inspanningen die ze doen verdwijnen in het niets tegenover de commerciële initiatieven die zich in snel tempo opvolgen. Een grootschalige rationalisatie waarbij bibliotheken onrendabele activiteiten gaan afstoten en meer gaan samenwerken dringt zich op.

Inge Van Nieuwerburgh, coördinator digitale bibliotheek Universiteit Gent, gaf de aanwezigen terug zin in hun werk door haar heldere uiteenzetting over de Open Access-beweging. Het wetenschappelijk tijdschrift, ondertussen al meer dan 300 jaar oud, is sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw in toenemende crisis. Het bestaande commerciële uitgeefmodel met groeiende monopolisering van grote uitgevers en stijgende abonnementsprijzen geeft voeding aan een open publicatiemodel waarbij wetenschappelijke informatie terug voor een ruimer publiek toegankelijk moet kunnen worden. De Universiteitsbibliotheek van Gent ontwikkelde een institutioneel repository om de publicaties van de eigen onderzoekers te beheren en te publiceren. Om open access-artikelen op te sporen speelt Google Scholar, naast OAISter en DOAJ, een belangrijke rol. Google Scholar verhoogt de visibiliteit van open access-artikels en is op dat vlak dus opnieuw een medestander van de bibliotheken die ijveren voor een vrije toegang tot informatie voor hun klanten.


Google Scholar onderzocht
2005-02-01T13:13:00.000+01:00
Bosman, J. & Sieverts, E. (2005). Wetenschappelijk Googelen eenvoudiger en beter dan ooit? Informatie Professional 9[1], 18-26



Jeroen Bosman en Eric Sieverts maken een eerste balans op van Google Scholar.



Wie gebruik wil maken van Google Scholar kan niet buiten dit artikel om.  Een wetenschappelijke analyse van wat Google Scholar doet en niet doet.



GS indexeert wetenschappelijke publicaties (tijdschriftartikels, book reviews, opiniestukken, ... )  en de beschrijving van die publicaties (metadata + citaties) bij geselecteerde hosts en websites van universiteiten.  Het is niet duidelijk wat die geselecteerde hosts en websites dan wel zijn.  Google zelf laat daarover immers bitter weinig los.  Uit hun onderzoek konden Bosman en Sieverts wel de grootste leveranciers identificeren.  De vijf grootste 'leveranciers' zijn Pubmed, Ingenta, Harvard Astrophysical Data System, American Psychological Society en het Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) (zie het artikel voor een uitgebreide lijst).  GS haalt ook heel wat metadata van boeken uit de OCLCWorldCat.  Door te vergelijken met bestaande databases waarvan men de totale omvang wel kent, komen Bosman en Sieverts uit op een voorzichtige schatting van tussen de 50 en 70 miljoen records.  Belangrijk om weten is ook dat GS bij lange teksten na x-aantal woorden stopt met indexeren en springt naar de literatuurlijst om de citaties te indexeren.



De zoekfunctionaliteit is min of meer dezelfde als bij Google, al kan daar nog verandering in komen.  GS is immers nog in beta-fase.  Zoals bij de gewone Google plaatst GS de resultaten in volgorde van relevantie (ranking).  Als basis wordt hier het aantal citaties genomen, met nog een aantal andere parameters die extra gewicht aan een publicatie kunnen toekennen.  Bij de zoekresultaten zal je vaak kunnen doorklikken naar de pdf-versie van het artikel.  Maar aangezien GS ook betalende inhoud indexeert, zal je soms geconfronteerd worden met de vraag naar een gebruikersnaam/wachtwoord om toegang te krijgen tot het artikel.  Er wordt ondertussen gewerkt aan een elegante oplossing om de klant naar de juiste leverancier te loodsen, afhankelijk van zijn/haar toegangsrechten (OpenURL).  Krijg je als resultaat een [citation] dan heb je enkel de beschrijving van het document en biedt GS een Websearch aan om het document ergens op het www te gaan opsporen.  



Bosman en Sieverts zijn in hun conclusie overwegend positief over GS, gezien zijn huidige beta-fase.  Een aantal aandachtspunten voor verdere ontwikkeling zijn snellere indexering (nu soms 2 tot 3 maanden achterop), de mogelijkheid om dubbeltellingen en duplicaten te filteren en de mogelijkheid om OpenURL-toepassingen te kunnen integreren.




Wetenschappelijke informatie via Google Scholar ! (?)
2004-11-23T17:58:00.000+01:00
Google lanceert Google Scholar (beta-versie).

Met Google Scholar wil Google wetenschappelijke publicaties in een aparte zoekmachine aanbieden. Google Scholar bevat een beperkte selectie van de algemene Google-zoekmachine. De publicaties krijgen ook metadata (titel, auteur, ...) mee, zodat kwaliteitscontrole iets gemakkelijker wordt. Nieuw is ook dat Google Scholar het aantal citaties (aantal keer dat informatie uit het artikel door een andere auteur is verwerkt in een nieuwe publicatie) vermeldt. 

De combinatie van de gebruiksvriendelijke Google en kwaliteitsvolle inhoud zal heel wat mensen weten aan te spreken. Voorlopig blijft het echter wel nog wachten op meer informatie over hoe Google Scholar precies werkt. 
Wat zijn de criteria voor opname? Wat is volgens Google Scholar een wetenschappelijke publicatie? Welke onderzoeksdomeinen worden opgenomen?



Dit mag echter de pret niet bederven om Google Scholar al grondig uit te testen!






Creative Commons in België
2004-10-25T15:05:00.000+02:00
Binnenkort wordt de Belgische toepassing van de creative commons licentie officieel gelanceerd.

Creative Commons houdt het midden tussen een strikt auteursrecht en het publiek domein.

Het geeft auteurs de mogelijkheid om hun creativiteit met anderen te delen.

Voor informatie in een elektronische leeromgeving en dan in het bijzonder bij herbruikbare leerobjecten kan deze licentievorm van groot belang zijn.

Een interessante (en korte) inleiding op Creative Commons vind je op http://creativecommons.org/about/licenses/comics1 en op http://creativecommons.org/about/licenses/how1



Wordt ongetwijfeld vervolgd...




Inleiding hergebruik van lesmateriaal
2004-10-01T13:10:00.000+02:00
Whitsed, N. (2004). Learning and Teaching. Health Information and Libraries Journal, 21, 201-205.

doi:10.1111/j.1471-1842.2004.00532.x

Dit artikel geeft een interessante inleiding op het hergebruiken van lesmateriaal (werken met herbruikbare leerobjecten) met aandacht voor de rol die informatie professionals hierin kunnen spelen.



inleiding

E-learning maakt het mogelijk om (digitaal) lesmateriaal te gaan hergebruiken (bijv. een afbeelding van een skelet). Daardoor zou het mogelijk moeten zijn om de productiekost te verlagen.

Daarenboven ondersteunt het werken met (herbruikbare) leerobjecten een aanpak die de gebruiker (student) centraal stelt.



wat is een leerobject

1. L. Johnson (Macromedia): een verzameling materiaal dat betekenisvol is gestructureerd en kadert in een educatief doel

2. Weller, Pegler en Mason (eLearninternational): een digitaal stukje leermateriaal met een duidelijk afgebakend onderwerp of leerdoel, dat in verschillende contexten hergebruikt kan worden.

3. Rehak en Mason: leerobjecten zijn herbruikbaar, toegankelijk (metadata+indexering), hard- en software onafhankelijk ('interoperability') en duurzaam.

Leerobjecten worden beheerd in asset banks en learning object repositories (eigen opm. beiden zijn databanken maar een asset is kleiner dan een leerobject; een asset heeft geen tot weinig context, bijv. een afbeelding)

Bijv. JORUM

Cruciaal bij het beheer van leerobjecten is het gebruik van metadata. Hiervoor kan men gebruik maken van de LOM (learning object metadata) - specificatie.



leerobjecten en bibliotheken

Mogelijkheden voor bibliotheken:

- Evolutie van repositories opvolgen

- Ondersteuning van cursusbouwers op vlak van kwaliteitscontrole en -bewaking

- Advies bij het gebruik van metadata

- Training informatievaardigheid

- Ontwikkeling van eigen leerobjecten